نگاهی انتقادی به استدلال برخی فیلسوفان مسلمان معاصر در باب قاعده «کل حادث زمانی مسبوق بقوة و مادة تحملها» با تاکید بر آرای ابن ‏سینا

قاعده «کل حادث مسبوق بقوة و مادة تحملها»، از قواعد با اهمیت فلسفی است که نتایج عدیده‎ای در فلسفه به بار می‎آورد؛ از جمله اثبات هیولی یا اثبات دیدگاه علامه طباطبایی در باب حرکت و موجود سه اشکوبه‌ای که تصویر می‎کنند. این قاعده از دیرباز مورد اشاره ارسطو قرار گرفته است و ابن‏ سینا برای آن استدلال تام و مستحکمی را به همراه مقدمات و موخراتی اقامه می‎کند؛ اما به‏تدریج استدلال ابن‏ سینا در آثار فلاسفه بعدی، به فراموشی سپرده شده و مقدمات و موخرات آن، جای خود استدلال را گرفته ‎اند. این مطلب سبب شده است بعضی از فیلسوفان معاصر، ابن‏ سینا را به شکل مستقیم یا غیر مستقیم، متهم به مغالطه اشتراک لفظی و غفلت از تفکیک میان امکان ماهوی و امکان استعدادی کنند. مقاله پیش رو در صدد بیان استدلال اصلی ابن‏ سینا و نشان‎دادن جایگاه صحیح مقدمات و موخرات آن در عبارات خود ابن ‏سیناست؛ همچنین روشن خواهد شد که فیلسوفان معاصر که در صدد جایگزین‏کردن استدلالی دیگر به جای استدلال مشهور شده‎اند، نتوانسته اند استدلال قابل قبولی ارائه کنند.

critical review on contemporary philosopher’s notions on rule of “all temporal event is after potential and matterwhich carry it” with emphasis on avicenna’s notion

the rule of “all temporal event is after potential and matter which carry it” is one of most important philosophical rules that has various consequences such as proving first matter or proving tabataba’i’s theory on movement. this rule was mentioned by aristotle and avicenna has a strong demonstration for it, with preparations. but the demonstration itself was forgotten in argument of philosophers after him and its preparations were sit in place of it. this matter caused that some of philosophers accused him of verbal sharing fallacy. this paper seeks to right expression of avicenna’s demonstration and to show some contemporary philosopher’s failure to reach new demonstration.