بازکاوی اندیشه آیت الله جوادی آملی در باره انسان کامل و ارتباط آن با خلافت الهی

انسان و انسان‌شناسی مقوله غیر قابل کتمان در طول تاریخ بشری بوده است؛ و ترسیم حقیقی از جایگاه او در منظومه آفرینش سرلوح ادیان توحیدی می‌باشد. بر پایه دیدگاه منیع و اندیشه رفیع علامه جوادی آملی حقیقت انسان «حیّ متاله» است که در بستر آموزه‌های دینی به تکامل می‌رسد، و غایت امکانی قوس صعود بشری«انسان کامل» می‌باشد. و در ادبیات حکما و عرفای همچون ابن‌عربی و ملاصدرا به آن پرداخته شده است؛ آنها انسان کامل را مظهر تمام صفات کمالی و جمالی خداوند می‌دانند؛ آن‌گونه که ابن‌عربی مبتکر اصطلاح «انسان کامل» در ادبیات اسلامی قلمداد شده است. در تحقیق حاضر، ضرورت انسان کامل نسبت آن با خلافت الهی به صورت توصیفی- تحلیلی با تاکید بر اندیشه جوادی آملی بر این نتیجه رهنمون گردیده که مقصود از خلقت آفرینش و پهنه‌گیتی، انسان کامل است و از لازمه خلافت مطلقه الهی، انسان کامل شدن است، از این جهت، انسان کامل قطعاً خلیفه خداست، به‌طوریکه اگر عالم خالی از انسان کامل شود، عمر آن به پایان می‌رسد.

review of ayatollah javadi amoli’s thought on perfect human and its correlation with divine vicegerency

the topic of humanity and philosophical anthropology have been indispensable in human history, and a true depiction of man’s status in the creation is foremost in theistic religions. in the lofty view of allama javadi amoli, the essence of humanity is described as the theist living being who is perfected on the foundation of religious doctrines with the possible telos of the arch of human ascention being the comprehensive man , a doctrine treated in the literature by such philosophers and mystics as ibn arabi and mulla sadra who consider the comprehensive man as the theophony of all divine attributes of perfection and beauty, and the credit for innovation of the term comprehensive man in the islamic tradition going to ibn arabi.in this study which provides a descriptive and analytic account with a special focus on the thoughts of javadi amoli, the necessity of perfect human and its relation to divine vicegerency lead to the conclusion that the purpose of creating the cosmos is the perfect human, and achieving the perfect humanity is a requisite for divine absolute vicegerency. in this respect, the perfect human is certainly the vicegerent of god such that the world is terminated if it is devoided of the perfect human.