دیدگاه علامه جعفری در باب چیستی عمل و مواجهه آن با چالش‌های علّی‌ گرایی

فلسفۀ عمل، گرایشی در فلسفۀ معاصر است که با حوزه‌های فلسفۀ ذهن، اخلاق و علوم‌انسانی ارتباطی وثیق داشته و پیگیری مسائل آن دربارۀ عمل انسان و چیستی آن، آورده‌هایی برای مباحث علمی و فلسفی این حوزه‌های مختلف خواهد داشت. پرسش از چیستی عمل اولین و از جهتی مهم‌ترین پرسش در فلسفۀ عمل است؛ سوال آن است که دقیقاً به چه چیز عمل می‌گوییم؟ و چه چیز آن را از یک رویداد طبیعی متمایز می‌سازد؟با وجود گسترۀ بحث از عمل در تاریخ اندیشۀ اسلامی، مطالعۀ آثار علامه جعفری نشان می‌دهد کمتر متفکر مسلمانی مانند او به تحلیل مبسوط عمل انسان پرداخته است. علامه با دریافت ضرورت این بحث برای علوم‌انسانی، این موضوع را پی گرفته و در خلال مباحث خود، نکاتی را که برای فلسفۀ عمل امروز مهم است مورد بررسی قرار داده است. این پژوهش در صدد است پاسخ جعفری به پرسش از «چیستی عمل»را استنباط و در نهایت برمبنای چالش‌های پیشروی نظریه‌های معاصر مورد ارزیابی قرار دهد.در نظریّۀ عمل جعفری، عمل از مقولۀ فعل (یا به تعبیری رویداد) معرفی می‌شود و انتساب آن به «منِ» انسانی جایگاه ویژه‌ای دارد. همچنین جعفری سه مولفه‌ اراده، تصمیم و اختیار را وسایلِ «من» برای تحقق عمل می‌داند که در میان آنها، مولفه‌ اختیار مهم‌ترین مولفه محسوب می‌گردد. نهایتاً عمل براساس رابطه علّی میان این مولفه‌ها با روح، روان و بدن آدمی تعریف می‌شود به گونه‌ای که عمل پایه، حرکت روح و پس از آن، تغییر در روان و سپس سیستم عصبی بدن است.

allāma jafari’s view on the nature of action and its confrontation with the main challenges of causalism

the philosophy of action is a trend in contemporary philosophy that has a close relationship with the fields of philosophy of mind, ethics and human sciences, and the pursuit of its issues about human action and what it is will have implications for the scientific and philosophical discussions of these different fields. despite the extent of the discussion of action in the history of islamic thought, the study of allameh jafari's works shows that few muslim thinkers like himhave analyzed human action in detail. realizing the necessity of this discussion for human sciences, allameh has followed this issue and during his discussions, he has examined the points that are important for the philosophy of action today. in jafari's theory of action, action is introduced from the category of action (or, in other words, event) and its attribution to the human i has a special place. also, jafariconsiders the three components of will, decision and discretion as the means of i to realize action, among which the component of discretion is considered the most important component. finally, theaction is defined based on the causal relationship between these components with the human soul, psyche and body in such a way that the basic action is the movement of the soul and after that, the changein the psyche and then the nervous system of the body.