بررسی تفاوت نحوه علم به صور عقلی با صور حسی و خیالی از منظر ابن‌سینا

موضوع این مقاله بررسی تفاوت نحوه علم به صور عقلی با صور حسی و خیالی نزد ابن‌سیناست. طبق آنچه مشهور است، علم به صور علمی نزد ابن‌سینا علمی حضوری و بلا واسطه است. هدف از این مقاله، تمایز قایل شدن میان علم به صور معقول با علم به صور حسی و خیالی است. از متون ابن‌سینا چنین برداشت می‌شود که میان علم به صور معقول با علم به صور حسی و خیالی تفاوت وجود دارد. علم به صور معقول، علمی بی‌واسطه و حضوری است؛ در حالی که علم به صور حسی و خیالی، علمی باواسطه و حصولی است. چنین تمایزی به مبانی ابن‌سینا در هستی‌شناسی و علم‏النفس باز می‌گردد. ابن‌سینا با باور به اینکه اولاً صور معقول اموری مجردند و درنتیجه امکان علم بی‌واسطه به آنها وجود دارد و ثانیاً حقیقت و واقعیت اشیا را وجود و حیثیت وجودی آنها تشکیل می‌دهد، توانست علم حضوری به صور معقول را به اثبات برساند.

investigating the difference between the way ofknowing intellectual forms and sensory and imaginary forms from ibn sina’s perspective

the subject of this article is to study the difference between the way of knowing intellectual forms and sensory and imaginary forms according to ibn sina. according to what is known, knowing the scientific forms is a direct and immediate science according to ibn sina. the purpose of this article is to distinguish between the knowing intellectual forms and the knowing sensory and imaginary forms. it is understood from ibn sina’s texts that there is a difference between the knowing intellectual forms and the knowing sensory and imaginary forms. the knowing intellectual forms is a direct and present science; while the knowing sensory and imaginary forms is a mediated and productive science. such a distinction goes back to ibn sina’s foundations in ontology and psychology. ibn sina, by believing that, firstly, intellectual forms are abstract things and as a result direct knowledge is possible to them, and secondly, the truth and reality of objects constitute their existence and existential mode, was able to prove the present knowledge in rational forms.