تحلیل ویژگی‌های شهر ایرانی- اسلامی برمبنای شاخص‌های زیست‌پذیری شهری

پیشینه و هدف: در عصر حاضر زیست‌پذیری به‌دلیل فراهم کردن کیفیت بالای زندگی موضوع مطرح در سطح جهانی است. جنبش مدرنیسم و جریان جهانی‌شدن در طول قرن چهاردهم شمسی توسعه و تکامل شهرهای اسلامی به‌ویژه شهرهای ایرانی - اسلامی را تحت تاثیر قرار داده‌است. بانفوذ عناصر شهرهای غربی در شهرهای ایرانی ماهیت و محتوای شهرهای معاصر ایرانی دستخوش تغییرات جدی شده و کیفیت زندگی را متاثر‌ساخته است. زیست‌پذیری با کمک فضاهای باز عمومی، خیابان‌های پرجنب‌وجوش، میدان‌های محوطه‌سازی‌شده، مبلمان خیابانی و امکانات مختلف عمومی که به متحرک‌کردن محله کمک می‌کند، افزایش قابلیت زیست در شهر را به‌دنبال دارد. به‌دلیل اهمیت کیفیت زندگی در شهرهای ایرانی اسلامی هدف این پژوهش بررسی رابطه زیست‌پذیری شهری و شاخص‌های شهر ایرانی - اسلامی است.روش‌شناسی: جامعه مورد مطالعه پژوهش، مطالعات در دسترس فارسی در بازه زمانی 1390-1400 است. با‌ توجه به منابع متعدد در دسترس در مورد شهر ایرانی - اسلامی، از روش فراترکیب مقالات استفاده‌شده است. تعداد 27 مقاله با موضوع شهر ایرانی- اسلامی و 29 مقاله با موضوع زیست‌پذیری شهری انتخاب شدند. روش تحقیق در این پژوهش، کیفی و با بهره‌مندی از شیوه‌ی تحلیل محتوی است.یافته‌ها و بحث: یافته‌های این پژوهش نشان می‌دهد زیست‌پذیری شهری و شهر ایرانی اسلامی اشتراکات زیادی با هم دارند و با هم همسو هستند. بنابراین می‌توان شاخص‌های زیست‌پذیری شهری را جهت بهبود کیفیت زندگی و زیست در شهرهای ایرانی - اسلامی  به کاربرد. این امر مستلزم آن است که این شاخص‌ها ابتدا با توجه به شرایط جغرافیایی، ارزش‌ها و فرهنگ اسلامی ما بومی‌سازی شود. در شهر اسلامی تمام ابعاد به یکدیگر وابسته هستند. بعد اقتصاد از ابعاد مهم در شهر است که دیگر ابعاد را تحت‌الشعاع قرار می‌دهد و شهری بدون فقر و با عدالت اقتصادی، شهری با عدالت اجتماعی را به‌وجود می‌آورد و به‌بیانی واضح‌تر شهری با اقتصاد سالم، شهروندانی سالم خواهد داشت. شهروند سالم و مسلمان شهر اسلامی را به‌وجود خواهد آورد.نتیجه‌گیری: ویژگی‌های زیست‌پذیری شهری با ویژگی‌های شهر ایرانی-اسلامی هم‌پوشانی دارد و تقریباً تمام ویژگی‌های زیست‌پذیری شهری به‌طور مستقیم و غیر‌مستقیم در قرآن کریم و روایات بیان‌شده‌اند. یافته‌ها نشان می‌دهد شاخص‌های محله‌محوری، نوع فضاهای شهری، بافت شهر، نشانه و نماد، فضاهای پاسخگو به نیاز شهروندان، معماری همساز با اقلیم، مسکن، حمل‌و‌نقل، دسترسی، پیاده‌محوری، جهت‌یابی، مقیاس انسانی، محصوریت، کاربری مختلط، همجواری، تنوع‌گرایی، کارآیی، اداره شهر، ایمنی، زیباگرایی در بعد کالبدی و شاخص‌های حقوق شهروندی و همسایگی، آسایش و آرامش، احترام، انسان‌گرایی، هویت، عدالت و برابری، سرزندگی، آزادی اجتماعی، امنیت، مشارکت، هویت، عدالت و برابری، تعامل اجتماعی، سرزندگی، تعادل، اعتماد اجتماعی، آموزش، فقرزدایی، انسجام اجتماعی و قانونمندی‌های اجتماعی در بعد اجتماعی و شاخص‌های عدالت اقتصادی، تولید محصول(کالاهای مصرفی و سرمایه‌گذاری) در بعد اقتصادی و شاخص‌های طبیعت‌گرایی، پاکیزگی، سلامت، کاهش آلودگی، حفظ محیط‌زیست، اهمیت آب، نور و روشنایی، جلوگیری از آفات مشترک هستند و شاخص‌های بدون رابطه به‌طور غیر‌مستقیم در قرآن کریم و روایات وجود دارند.

analysis of iranian-islamic city characteristics based on urban livability indicators

background and purpose: in today’s era, livability is a global issue due to providing a high quality of life. the modernism movement and the current of globalization during the 14th century have influenced the development and evolution of islamic cities, especially islamic - iranian cities. with the influence of western elements in iranian cities, the nature and content of contemporary iranian cities have undergone serious changes and affected the quality of life. livability aims to increase livability in the city with the help of public open spaces, vibrant streets, landscaped squares, street furniture and various public facilities that help animate the neighborhood. due to the importance of the quality of life in iranian - islamic cities, the purpose of this research is to investigate the relationship between urban livability and the indicators of iranian islamic cities.methodology: the study population of the research is the available persian studies in the period of 1390-1400. according to the many sources available about the iranian islamic city, the method of meta-synthesis of articles has been used. a total of 27 articles on the topic of iranian-islamic city and 29 articles on the topic of urban livability were selected. the research method in this research is qualitative and with the benefit of content analysis.findings and discussion: the findings of this research show that urban livability and the iranian islamic city have many commonalities and are aligned with each other. therefore, urban livability indicators can be used to improve the quality of life in islamic iranian cities. this requires that these indicators be localized first according to our geographical conditions, values ​​and islamic culture. in the islamic city, all dimensions are interdependent. economy is one of the important dimensions in the city, which overshadows other dimensions and creates a city without poverty and with economic justice, a city with social justice, and to put it more clearly, a city with a healthy economy will have healthy citizens. a healthy and muslim citizen will create an islamic city.conclusion: the characteristics of urban livability overlap with the characteristics of the islamic iranian city, and almost all the characteristics of urban livability are directly and indirectly expressed in the holy quran and hadiths. the findings show the indicators of the central neighborhood, the type of urban spaces, city texture, signs and symbols, spaces responsive to the needs of citizens, architecture compatible with the climate, housing, transportation, access, pedestrian orientation, orientation, human scale, enclosure, mixed use, neighborhood, diversity, efficiency, city administration, safety, beauty in the physical dimension and indicators of citizenship and neighborhood rights, comfort and peace, respect, humanism, identity, justice and equality, vitality, social freedom, security, participation, identity, justice and equality, social interaction ,vitality, balance, social trust, education, poverty alleviation, social cohesion and social legalities in the social dimension and indicators of economic justice, product production (consumer goods and investment) in the economic dimension and indicators of naturalism, cleanliness, health, reducing pollution, preserving the environment, the importance of water , light and illumination are the prevention of common pests, and indirect indicators without relation exist in the holy qur’an and hadiths.