مدل‌سازی و سطح‌بندی درآمدهای پایدار شهرداری (مطالعه موردی: شهرداری زنجان)

پیشینه و هدف: شهرداری‌ها و یا دولت‌های محلی به ‌عنوان یکی از مهم‌ترین نهادهای مردمی، وظیفه خدمت‌رسانی به شهرنشینان را با هدف تامین خواسته‌های اولیه زندگی و در نتیجه رسیدن به شهری توسعه یافته به‌عهده دارند. بدین منظور شهرداری‌ها می‌بایست منابع و درآمدهایی در اختیار داشته باشند چرا که امروزه علاوه بر ناکافی بودن منابع درآمدی، مشکل جدی‌تری به‌نام ناپایداری درآمدی فرآروی شهرداری‌ها وجود دارد. در کشورهای در حال توسعه از جمله ایران که متشکل از سیستم اقتصادی ناکارآمد، نظام‌های مالیاتی ضعیف و فاقد مکانیزم مشارکت شهروندان در تامین هزینه‌های شهرها هستند، عمدتاً سیستم تامین درآمد شهرداری‌ها به‌سمت منابع درآمدی ناپایدار و ناسالم جهت می‌یابد. ازاین رو برخورداری از نظام درآمدی پایدار، همچون عنصر مهمی می‌باشد که سبب موفقیت در انجام ماموریت‌ها می‌شود تا در نتیجه آن بتواند به انتظارات و نیازهای جامعه پاسخ مثبت دهد. برعکس در صورت برخوردار نبودن از منابع درآمدی پایدار، برنامه‌ریزی مالی و بودجه‌ای شهرداری‌ها دچار مشکل شده و در نتیجۀ ادامۀ این روند منابع درآمدی فعلی نمی‌تواند پاسخگوی هزینه‌های رو به افزایش شهرداری‌ها در سال‌های آتی باشد. بنابراین این پژوهش با هدف مطالعه وضعیت درآمدهای شهرداری زنجان از لحاظ پایداری و سطح‌بندی آن انجام شده و به بررسی درآمدهای شهرداری زنجان پرداخته است. آن را از حیث معیارهای پایداری، بررسی و تجزیه و تحلیل کرده است.روش‌ها:. فلسفه مطالعه از نوع تفسیری با رویکرد کیفی است. استراتژی تحقیق توصیفی بوده و با تکنیک تحلیل محتوا و نظام تجزیه و تحلیل قائم بر تحلیل در عملیات نرم (دیمتل و ساختاری تفسیری) به تبیین مسئله اصلی تحقیق پرداخته است. این دو مدل از پرسشنامه مقایسه زوجی و علیت یابی منتج می‌شوند. پس از شناسایی متغیرهای (منابع درآمدی شهرداری زنجان که از میان متون چاپی بدست آمده است) محقق اقدام به تدوین پرسشنامه مقایسه زوجی و اندازه‌گیری آن کرده است. پس از جمع‌آوری داده‌ها ابتدا به روش دیمتل روابط قطعی مابین متغیرها شناسایی شده است. از روابط قطعی بدست آمده در این بخش برای معادلات ساختاری تفسیری یا ism استفاده و مهمترین سطوح منابع درآمدی شهرداری شناسایی شدند. در نهایت مهمترین منابع درآمدی شهر زنجان شناسایی شد. همچنین جامعه آماری پژوهش، کلیه خبرگان برنامه‌ریزی شهری در عرصه مدیریت شهری (کارمندان شهرداری و اساتید دانشگاه) را شامل می‌شود که ازاین‌رو 12 نفر به‌عنوان نمونه جامعه آماری انتخاب شده است.یافته‌ها: نتایج حاصل از این تحقیق نشان می‌دهد که منابعی مانند درآمد حاصل از حمل و نقل عمومی، طراحی فضاهای فرهنگی و نمایشگاه‌ها، اعانات و هدایا، خدمات بخش مسکونی و زمین، عوارض بیمه و خودیاری شهروندان به‌عنوان منابع پایدار و اساسی در نظام مدیریتی شهرداری زنجان شناخته می‌شوند. این منابع به دلیل داشتن ویژگی‌هایی مانند ثبات، پیش‌بینی‌پذیری و قابلیت اتکا، به شهرداری کمک می‌کنند تا برنامه‌ریزی بلندمدت و موثری برای توسعه شهری داشته باشد. در مقابل، منابعی نظیر تراکم فروشی، پروانه ساختمان، جرایم کمیسیون ماده 100، استقراض شهرداری از منابع دولتی و تثبیت تجاری به‌عنوان منابع ناپایدار شناخته شدند که نمی‌توانند به‌عنوان پایه‌ای قابل اعتماد برای تامین درآمد شهرداری مورد استفاده قرار گیرند.نتیجه‌گیری: نتایج تحقیق حاضر قابل تعمیم به اغلب شهرداری‌ها و نظام مدیریت شهری در ایران است و تاکید بر ضرورت توجه به منابع پایدار درآمدی و کاهش وابستگی به منابع ناپایدار دارد. این امر نه تنها به بهبود وضعیت مالی شهرداری‌ها کمک می‌کند بلکه می‌تواند اعتماد عمومی را نیز افزایش دهد و زمینه‌ساز توسعه پایدار شهری باشد. برای تامین منابع درآمدی پایدار و مدیریت کارآمد شهر، شهرداری زنجان باید بر منابع پایدار تمرکز بیشتری داشته باشد. افزایش درآمد از طریق ارائه خدمات شهری و دریافت هزینه‌های مربوطه، همچنین مالیات‌های شهری که شهروندان برای این خدمات پرداخت می‌کنند، می‌تواند به افزایش دخالت مردم در مدیریت امور شهری و بهبود عملکرد شهرداری منجر شود.

modeling and stratification of sustainable municipal revenues (case study: zanjan municipality)

background and purpose: municipalities or local governments, as one of the most important public institutions, are responsible for providing services to city dwellers to meet the basic needs of life and, as a result, achieving a developed city. for this purpose, municipalities must have resources and income, because today, in addition to insufficient income sources, there is a more serious problem called the instability of municipal revenues. in developing countries such as iran, which are characterized by inefficient economic systems, weak tax systems, and a lack of citizen participation mechanisms in financing city expenses, the revenue collection system of municipalities is mainly directed towards unstable and unhealthy revenue sources. therefore, having a stable revenue system is an important element that leads to success in carrying out missions, so that it can respond positively to the expectations and needs of society. on the contrary, if there are no sustainable revenue sources, the financial and budgetary planning of municipalities will be in trouble. as a result of this trend, the current revenue sources will not be able to meet the increasing costs of municipalities in the coming years. therefore, research aims to study and investigate the status of zanjan municipality revenues in terms of sustainability and its leveling and, it examined the revenues of zanjan municipality and analyzed them in terms of sustainability criteria.methodology: the philosophy of the study is interpretive with a qualitative approach. the research strategy is descriptive, and the main research problem is explained with the content analysis technique and the analysis system based on soft operations (de-model and interpretive structure). these two models are derived from a paired comparison questionnaire and causality analysis. after identifying the variables (revenue sources of zanjan municipality obtained from printed texts), the researcher developed and measured a paired comparison questionnaire. after collecting the data, the first, the definite relationships between the variables using the demat method. the definite relationships obtained in this section were used for interpretive structural equations or ism, and the most important levels of the municipality’s revenue sources were identified. finally, the most important revenue sources of zanjan were identified. also, the statistical population of the research includes all urban planning experts in the field of urban management (municipal employees and university professors), so 12 people were selected as a sample of the statistical population.findings and discussion: the results of this research show that resources such as income from public transportation, the design of cultural spaces and exhibitions, donations and gifts, residential and land sector services, insurance fees, and citizen self-help are recognized as sustainable and essential resources in the zanjan municipality’s management system. these sources, due to their characteristics such as stability, predictability, and reliability, help the municipality to plan long-term and effective urban development. in contrast, sources such as density sales, building permits, article 100 commission offenses, municipal borrowing from government sources, and commercial consolidation were identified as unstable sources that cannot be used as a reliable basis for securing municipal income.conclusion: the results of this study can be generalized to most municipalities and urban management systems in iran and emphasize the need to pay attention to sustainable sources of income and reduce dependence on unstable sources. this will not only help improve the financial situation of municipalities but can also increase public trust and pave the way for sustainable urban development. to secure sustainable revenue sources and manage the city efficiently, the zanjan municipality should focus more on sustainable resources. increasing revenue through providing municipal services and collecting related fees, as well as municipal taxes that citizens pay for these services, can lead to increased public involvement in managing urban affairs and improving municipal performance.