بررسی تاب آوری زیرساخت های شهر هوشمند با رویکرد پدافند غیرعامل؛ نمونه مطالعاتی، منطقه 4 شهر تهران

فرآیند شهرنشینی در کشورهای توسعه‌یافته به شکل‌گیری شهرهای پیچیده‌ای منجر شده است که در برابر حوادث طبیعی و انسانی آسیب‌پذیر هستند. پیشرفت فناوری اطلاعات و حرکت به سمت شهرهای هوشمند به بهبود مدیریت شهری کمک کرده، اما نیاز به برنامه‌ریزی دقیقی دارد تا آسیب‌پذیری‌ها کاهش یافته و امنیت زیرساخت‌ها افزایش یابد. برنامه‌ریزی شهری باید بر اساس اصول پدافند غیرعامل و دفاعی انجام شود تا زیرساخت‌های شهری در برابر تهدیدات مقاوم شوند. این تحقیق در منطقه 4 شهرداری تهران به بررسی موضوعات مرتبط با ایمنی و هوشمندسازی زیرساخت‌ها پرداخته است. هدف از پژوهش شناسایی و تعامل زیرساخت‌های ضروری برای دستیابی به تاب‌آوری، تحلیل عوامل موثر بر تاب‌آوری زیرساخت‌های شهری در شهر هوشمند و ارائه راهکارهای برنامه‌ریزی برای تقویت تاب‌آوری زیرساخت‌ها با رویکرد پدافند غیرعامل است. روش تحقیق به صورت اکتشافی-تحلیلی طراحی شده و برای جمع‌آوری اطلاعات از روش‌های مشاهده، مصاحبه، مطالعات کتابخانه‌ای و پرسشنامه استفاده شده است. تحلیل اطلاعات نیز با روش‌های تحلیل محتوا و آزمون‌های آماری مختلف انجام شده و از نرم‌افزار spss برای امتیازدهی بهره‌گیری شده است. نتایج پژوهش نشان می‌دهد که بین ابعاد کالبدی محیطی برنامه‌ریزی شهری و پدافند غیرعامل شهری با امتیاز 4.16 رابطه معناداری وجود دارد. مولفه کالبدی محیطی به عنوان تاثیرگذارترین عامل در کاهش خطرات در زمان بحران در منطقه 4 شهرداری تهران شناخته شده است. در نهایت، این تحقیق تاکید می‌کند که بهبود تاب‌آوری زیرساخت‌های شهر هوشمند با رویکرد پدافند غیرعامل می‌تواند به طور چشمگیری آسیب‌پذیری را کاهش دهد.

investigating the resilience of smart city infrastructure with a passive defense approach; study sample, district 4 of tehran

in the past two decades, the process of urbanization and industrialization in developed countries has led to the formation of complex cities that are vulnerable to natural and human-made disasters. the advancement of information technology and the move towards smart cities have contributed to improving urban management; however, precise planning is required to reduce vulnerabilities and enhance the security of infrastructure. urban planning must be based on the principles of passive defense and defensive strategies to make urban infrastructure resilient to threats. this study examines issues related to the safety and smartening of infrastructure in district 4 of tehran municipality. the aim of the research is to identify and interact with the essential infrastructure to achieve resilience, analyze the factors influencing the resilience of urban infrastructure in a smart city, and provide planning strategies to strengthen infrastructure resilience with a passive defense approach. the research method is designed as exploratory-analytical, and information was collected using observation, interviews, library studies, and questionnaires. data analysis was conducted through content analysis and various statistical tests, utilizing spss software for scoring. the research findings indicate a significant relationship, with a score of 4.16, between the physical-environmental dimensions of urban planning and urban passive defense. the physical-environmental component has been recognized as the most influential factor in reducing risks during crises in district 4 of tehran municipality. ultimately, this study emphasizes that improving the resilience of smart city infrastructure with a passive defense approach can significantly reduce vulnerabilities.