تعریف و اولویت‌بندی مولفه‌های طراحانۀ دفاع محیطی در محیط انسان‌ساخت با رویکرد پدافند غیرعامل با تاکید بر قدرت نرم و سرمایۀ اجتماعی

شهروندان در شرایط وقوع بحران در معرض آسیب قرار‌می‌گیرند. در محدودۀ تهدیدات انسان‌ساز، علم دفاع غیرنظامی (پدافند غیرعامل) راهکارهای مختلفی را برای مدیریت بحران ارائه داده‌است. باتوجه به حساسیت‌های امنیتی داخلی و خارجی و تکرار وقایع امنیتی، ضروریست جامعۀ طراحان محیطی (معماران- شهرسازان) توجه ویژه‌ای به راهکارهای طراحانه در افزایش قدرت دفاعی محیط و کمک به حل بحران‌های امنیتی داشته‌باشند. هدف از این پژوهش تعریف و اولویت‌بندی مولفه‌های دفاع محیطی ذیل مفهوم کلان «امنیت محیطی» در محدودۀ تهدیدات انسان‌ساز (موضوع علم پدافند غیرعامل) است. این تحقیق با استفاده از نظر نخبگان و روش تحلیل سلسله مراتبی (ahp) و مقایسات زوجی انجام ‌می‌گیرد و در زمرۀ تلاش‌هایی است که با رویکرد خشونت پرهیز به دنبال مدیریت امنیت و کاهش آسیب‌‌ها در محیط‌های انسان‌ساخت هستند. این پژوهش به روش توصیفی- تحلیلی با ابزار مطالعه کتابخانه‌ای و مصاحبه عمیق به استخراج فهرست اولیۀ متغیرهای کلان پرداخته و پس از تدقیق فهرست، به اولویت‌بندی متغیرهای کلان و مقایسۀ زوجی متغیرهای زیرمجموعۀ آنها می‌پردازد. یافته‌های پژوهش بر اهمیت رویکردهای غیر‌کالبدی و مبتنی بر قدرت نرم در مواجهه با تهدیدات موضوع علم دفاع غیرنظامی تاکید دارد و عادت حاکم بر پژوهش‌ها و پروژه‌های پدافند غیرعامل مبتنی بر رویکرد استحکام‌بخشی و تقویت کالبدی را ناقص و در مواجهه با پاره‌ای از تهدیدات، ناکارآمد می‌داند و براین اساس نقش طراحان محیطی در افزایش قدرت نرم مبتنی بر ساختارهای طراحانۀ محیط در سامانۀ دفاع غیرنظامی بسیار موثر می‌داند.

defining and prioritizing design components of environmental defense in man-made environment with passive defense approach with emphasis on soft power and social capital

citizens are exposed to harm in the event of a crisis. in the scope of man-made threats, the science of passive defense has provided various solutions for crisis management. despite internal and external security sensitivities and the repetition of security events, it is necessary for the community of environmental designers (architects-city planners) to pay special attention to design solutions to increase the defense power of the environment and help solve security crises.the purpose of this research is to define and prioritize the components of environmental defense under the macro concept of environmental security in the scope of man-made threats (the subject of passive defense science). this research is carried out using the opinion of elites and the analysis hierarchy method (ahp) and pairwise comparisons, and it is among the efforts that seek to manage security and reduce harm in human environments with a non-violence approach. they are made. this research uses a descriptive-analytical method to extract the initial list of macro variables with the tools of library study and in-depth interviews, and after refining the list, prioritizes the macro variables and compares pairs of their subgroup variables.