شناسایی عوامل موثر و الزامات اجرایی فرآیند تعدیل نیروی انسانی و پیامدهای آن در پالایشگاه های ایران

این پژوهش با هدف شناسایی عوامل موثر و الزامات اجرایی فرآیند تعدیل نیروی انسانی و بررسی پیامدهای آن در پالایشگاه‌های ایران انجام گرفته است. مسالۀ محوری تحقیق حاضر، شناخت ابعاد و مولفه‌هایی است که بر مدیریت رفتاری کارکنان تعدیل‌شده در بافت سازمان‌های دولتی ایران تاثیر می‌گذارند؛ چراکه اغلب الگوهای موجود، عمدتاً متناسب با بافت‌های خاص و غیرقابل تعمیم به ساختار ملی سازمان‌های دولتی طراحی شده‌اند. بر همین اساس، پژوهش حاضر برای رفع این خلا و ارائه مدلی بومی و هماهنگ با الزامات فرهنگی و مدیریتی کشور، در دو بخش کیفی و کمی صورت گرفته است.از نظر بعد زمانی، تحقیق به‌صورت مقطعی انجام شده و رویکرد پژوهش در کل توصیفی و پیمایشی است. در بخش کیفی، با تکیه بر روش تحلیل محتوای داده‌ها و به‌کارگیری نرم‌افزار اطلس.تی‌آی (atlas.ti)، مصاحبه‌های نیمه‌ساختار‌یافته‌ای با 20 نفر شامل مدیران، کارشناسان و کارکنان تعدیل‌شده در پالایشگاه‌های مختلف کشور صورت پذیرفت. روش نمونه‌گیری در این مرحله قضاوتی بود و حداقل 10 سال سابقۀ کاری به‌عنوان یکی از معیارهای انتخاب در نظر گرفته شد. در نتیجۀ این مصاحبه‌ها، ابعاد اصلی مدیریت رفتاری در جریان تعدیل نیرو شناسایی و استخراج گردید.در بخش کمی، جامعۀ آماری را 20000 نفر از مدیران و کارکنان شاغل در پالایشگاه‌های دولتی ایران تشکیل می‌دادند. بر اساس روش نمونه‌گیری خوشه‌ای و با عنایت به جدول مورگان، تعداد 384 پرسشنامه توزیع گردید که در نهایت 381 پرسشنامۀ معتبر برای تحلیل فراهم آمد. این داده‌ها در مرحلۀ بعدی برای ارزیابی برازش مدل پیشنهادی بررسی شدند.یافته‌های تحقیق نشان می‌دهد که مجموعه‌ای از عوامل کلیدی بر مدیریت رفتاری تعدیل‌شدگان اثرگذار است که از آن جمله می‌توان به مهارت‌های ارتباطی و رهبری مدیران، حمایت‌های روان‌شناختی و آموزشی، شفافیت در اعلام تعدیل و همچنین ایجاد فضای مشارکتی برای کاهش اضطراب ناشی از فرآیند تعدیل اشاره کرد. چارچوب مفهومی نهایی که بر پایۀ یافته‌های تحلیل محتوای مصاحبه‌ها شکل گرفته است، یک مدل جامع و منسجم برای ارتقای مدیریت رفتاری در خلال تعدیل نیرو در سازمان‌های دولتی ایران ارائه می‌دهد؛ مدلی که در تلفیق با مولفه‌های مدیریتی، روان‌شناختی و ساختاری، می‌تواند به تصمیم‌گیران کمک کند تا پیامدهای منفی تعدیل را به حداقل رسانده و مسیر خروج آرام و کارآمد کارکنان را تسهیل نمایند.

identifying the effective factors and implementation requirements of the human resource adjustment process and its consequences in iranian refineries

this research aims to identify the effective factors and implementation requirements of the human resource adjustment process and examine its consequences in iranian refineries. the central issue of the present research is to identify the dimensions and components that affect the behavioral management of retrenched employees in the context of iranian government organizations; because most of the existing models are mainly designed to suit specific contexts and cannot be generalized to the national structure of government organizations. accordingly، the present research has been conducted in two qualitative and quantitative parts to fill this gap and provide a native model that is in harmony with the cultural and managerial requirements of the country. in terms of time dimension، the research was conducted cross-sectionally and the research approach is descriptive and survey in general. in the qualitative part، relying on the data content analysis method and using atlas.ti software، semi-structured interviews were conducted with 20 people، including managers، experts، and laid-off employees in various refineries in the country. the sampling method at this stage was judgmental and at least 10 years of work experience was considered as one of the selection criteria. as a result of these interviews، the main dimensions of behavioral management during layoffs were identified and extracted. in the quantitative part، the statistical population consisted of 20،000 managers and employees working in state-owned refineries in iran. based on the cluster sampling method and taking into account the morgan table، 384 questionnaires were distributed، and finally 381 valid questionnaires were provided for analysis. these data were then analyzed to assess the fit of the proposed model.the final conceptual framework، which was formed based on the findings of the content analysis of the interviews، provides a comprehensive and coherent model for promoting behavioral management during layoffs in iranian government organizations; a model that، when combined with managerial، psychological، and structural components، can help decision-makers minimize the negative consequences of layoffs and facilitate a smooth and efficient exit path for employees.