بررسی و تحلیل کنایات مربوط به اعضای بدن در زبان تالشی منطقه عنبران

ادبیات شفاهی ابزارهایی مهم برای انتقال پیام‌های فرهنگی و اخلاقی به نسل‌های بعدی محسوب می‌شوند؛ یکی از این فرهنگ‌های غنی زبانی، زبان تالشی است که به سه دسته تالشی شمالی (جمهوری آذربایجان)، مرکزی (در قلمرو دو رودخانه شفارود در جنوب، و ناورود در شمال)، و جنوبی (مناطق میان شفارود تا سفیدرود است که شامل تالشی خوشابری، ماسالی، ماسوله‎ای، سیاهمزگی و دیگر گویش‎های جلگه‎ای گیلان) تقسیم می‎کند. این زبان جزء زبان‎های شمال غربی ایران، و سرشار از واژگان و اصطلاحات کهن از جمله واژه‎های اوستایی، فارسی باستان و پهلوی است. مناطقی که مردم تالش زبان در آن زندگی می‎کنند از ابتدای رشته کوه‎های تالش و دامنه‎های شمالی آن در جنوب گیلان و از ساحل غربی سفیدرود شروع شده و در ناحیۀ ماسوله به سمت شمال انحنا می‎یابد که پس از عبور از دامنه‎های شرقی این رشته کوه‎ها (در غرب گیلان و دریای کاسپین) به سرحدات رودخانه کورا و کوه‎های قفقازیه در جمهوری آذربایجان منتهی می‎شود. منطقه عَنبَران یا در زبان محلی آمبان یکی از شهرهای شهرستان نمین با نام شهر ملی گلیم واقع در استان اردبیل می‌باشد. کنایه‌ها بخشی مهمی از ادبیات این زبان به شمار می‌رود و از طریق آن‎ها مفاهیم مختلف به‌صورت غیرمستقیم و با بهره‌گیری از استعاره‌های اعضای بدن بیان می‌شوند. پژوهش حاضر به بررسی و تحلیل جلوه‌های کنایی مرتبط با اعضای بدن در کنایات زبان تالشی عنبران می‌پردازد و با روش تحلیل محتوا به بررسی ساختار، معنا و کاربردهای این کنایات پرداخته و نقش آن‎ها را در بیان احساسات، عقاید و نگرش‌های اجتماعی تالش‌زبانان عنبران مورد مطالعه قرار داده است. یافته‌ها نشان می‌دهند که اعضای بدن در کنایات این زبان نه‌تنها دارای نقش توصیفی بلکه حامل بار فرهنگی و هویتی نیز هستند، استفاده از چشم در کنایات زبان تالشی عنبران می‌تواند بیانگر مفهوم مراقبت، دقت یا حتی حسادت باشد، در حالی که دست اشاره‌ای به قدرت، وابستگی، کمک و همکاری می‎کند. بررسی این عبارات کنایی نشان می‌دهد که زبان تالشی عنبران، مانند بسیاری از دیگر زبان‌ها، از بدن انسان به‌عنوان ابزاری نمادین برای انتقال معانی بهره می‌گیرد. این پژوهش همچنین تحلیل می‌کند که چگونه این کنایات در مکالمات روزمره و فرهنگ مردم نقش دارند و چه تاثیری بر نحوه تعامل و بیان احساسات دارند.

study and analysis of body-related idioms in the talysh language of the anbaran region [in persian]

oral literature is an essential means of transmitting cultural and moral messages to future generations. among these rich linguistic traditions, the talysh language stands out, divided into three main dialects: northern talysh (republic of azerbaijan), central talysh (between the shafarud river in the south and the navrud river in the north), and southern talysh (from shafarud to the sefidrud region, including the dialects of khushabari, masali, masuleh, siahmezgi, and other plains of gilan). the talysh language belongs to the northwestern branch of iranian languages and is rich in ancient vocabulary and expressions, including avestan, old persian, and middle persian words. the talysh-speaking areas extend from the beginning of the talysh mountain range and its northern slopes in southern gilan and the western shore of the sefidrud river, curving northward toward masuleh, and continuing along the eastern slopes of these mountains (in western gilan and near the caspian sea) to the kura river and the caucasus mountains in the republic of azerbaijan. the anbaran region (locally called amban) is one of the cities in namin county, known nationwide as the “city of kilim”, located in ardabil province. idioms are an essential part of the literature of this language, through which various meanings are expressed indirectly by using body-part metaphors. this study examines and analyzes idiomatic expressions related to body parts in anbaran talysh, applying content analysis to study their structure, meaning, and usage and to investigate their role in expressing the feelings, beliefs, and social attitudes of anbaran talysh speakers. the findings indicate that body parts in these idioms serve not only descriptive functions but also convey cultural and identity-based meanings. for instance, the “eye” in anbaran talysh idioms may represent vigilance, accuracy, or even jealousy, while “hand” often signifies strength, dependence, help, and cooperation. the study shows that anbaran talysh, like many other languages, uses the human body as a symbolic resource for meaning-making. it also explores how these idioms function in everyday conversation and culture and how they affect interaction and emotional expression.