مفهوم‌سازی «مرگ» در سخنان قاسم سلیمانی: رویکردی شناختی به دوگانه «خیر و شر»

استعاره بخش مهمی از ایدئولوژی و هویت است؛ استعاره چارچوبی شناختی و مفهومی ابزاری برای جهان‌بینی فراهم می‌کند تا از رهگذر آن برجسته سازی نگرش خاصی و حاشیه رانی نگرش های رقیب و طرد مفهوم‌سازی‌های برآمده از تفکر، ذهنیت و ادراک غیر رقم بخورد. جستار پیش رو بر آن است تا با استفاده از این ابزار معنایی به این پرسش پاسخ دهد که قاسم سلیمانی در قالب چه الگوهای شناختی دوگانه خیر و شر (حق و باطل) را در سخنان خود بازنمایی می کند؟ پاسخ به این پرسش با نگاهی به سه متن اصلی (وصیت نامه، نامه به رهبر مبنی بر اعلام پایان داعش، و سخنرانی در جمع مدافعان حرم) و با استفاده از رویکرد نظری لیکاف و جانسون (2008) و کووچش (2020) به استعاره مفهومی صورت می گیرد. بازتولید گفتمانی این مفهوم در نسبت‌یابی آن با درون‌گروه و برون‌گروه صورت می‌گیرد. خیر و شر با اتکای بر برجسته سازی مفهوم مسیر، راه، و وجود مسافران، اهداف و مقاصد مختلف در سخنان وی بازنمایی می شود. تحلیل داده ها با استفاده از استعاره «زندگی سفر است» صورت گرفته تا اجزای سازنده این استعاره و وجود مسافران، مسیر، مقصد، هدف مشترک و موانع در مفهوم سازی پاره گفتارها تبیین گردد. آن‌جا که صحبت از صهیونیسم، استکبار و جبهه باطل به صورت کلی است، مقصد ویرانگر است و آن‌جا که مسیر راه حق است، مسافران مجاهدان و شهدا هستند و مقصد شهادت و رسیدن به تعالی است. بر اساس یافته های این مطالعه، سخنرانی‌های قاسم سلیمانی این دوگانه شناختی را در قالب استعاره «زندگی سفر است» بازنمایی می کند و بیش از این که به دگرها بپردازد، به درون گروه پرداخته و مسیر خیر یا حق را با ابتنای بر مفاهیمی همچون جهاد، شهادت، راه عبد صالح و... به تصویر می کشد. اگرچه در پاره‌گفتارهای مورد مطالعه، معدود اشاراتی به دگرها در قالب مفهوم باطل دیده می شود، به واقع، از رهگذر انتخاب مسیر است که موجودیت‌ها در نهایت می‌توانند خود را در موقعیت درون‌گروه یا برون‌گروه گفتمان‌های دیگر جای دهند. این‌جا است که چگونگی ایفای نقش نظام‌های تعبیر شناختی در مرزبندی‌های هویتی و صورت‌بندی‌های گفتمانی آشکار می‌شود.

conceptualization of “death” in the speeches of qassem soleimani:a cognitive approach to the “good–evil” dichotomy [in persian]

metaphor is an important element of ideology and identity; it provides a cognitive and conceptual framework for shaping worldviews, allowing specific perspectives to be emphasized while competing ones are marginalized or rejected. this paper addresses the question: through what cognitive models does qassem soleimani represent the good–evil (truth–falsehood) dichotomy in his speeches? to answer, the study examines three key texts (his will, his letter to the leader announcing the end of isis, and a speech to shrine defenders) using conceptual metaphor theory as proposed by lakoff and johnson (2008) and kövecses (2020). the discursive reproduction of this concept is studied within in-group and out-group relations. good and evil are represented through conceptual emphasis on path, journey, and travelers with different goals and destinations. data analysis applies the metaphor “life is a journey” to explain its elements: travelers, routes, destinations, shared goals, and obstacles. references to zionism, arrogance, and the general “falsehood front” portray destructive destinations, while the “path of truth” depicts travelers such as fighters and martyrs, where the destination is martyrdom and spiritual elevation. findings indicate that soleimani’s speeches construct this cognitive dichotomy through the “life is a journey” metaphor, focusing mainly on the in-group rather than the out-group, depicting the path of good or truth with concepts such as jihad, martyrdom, and the way of the righteous servant. although there are limited references to the out-group as “falsehood”, it is ultimately the choice of path that determines whether entities belong to the in-group or out-group in competing discourses. this demonstrates how cognitive interpretive systems shape identity boundaries and discursive structures.