بررسی عنصر زمان در رمان «سماء قریبه من بیتنا» اثر شهلا العجیلی بر اساس نطریه ژرار ژنت

تحلیل عنصر زمان تاثیر به‌سزایی روی دیگر عناصر داستان گذاشته و دستیابی به معنای اثر روایی را آسان‌تر می کند. از جمله نظریه‌پردازان مطرح در زمینه‌ی بررسی زمان در روایت، زرار ژنت فرانسوی است که زمان را در داستان به سه ساخت نظم، تداوم و بسامد تقسیم می‌کند. مقاله حاضر با هدف تببین کارکرد زمان در رمان «سماء قریبه من بیتنا» سعی دارد این مولفه را در سایه نظریه زمان‌پریشی ژار ژنت مورد ارزیابی قرار دهد. رمان «سماء قریبه من بیتنا» اثر شهلا العجیلی نویسنده و داستان‌پرداز معاصر سوری از جمله آثاری است که به ترسیم زندگی اجتماعی مردم سوریه در اثنای جنگ‌های منطقه‌ای  پرداخته و دردها، رنج‌ها و مشکلات آنان را به تصویر کشیده است. عنصر زمان در این رمان حضوری چشم‌گیر و ملموسی دارد؛ چراکه به تصویر کشیدن حوادث متنوعی که در رمان جریان می‌یابد. شهلا العجیلی به عنوان یک داستان‌پرداز در مسیر حرکت حوادث داستان از زمان تقویمی به زمان متن، می‌گراید این امر از نظر اصول داستان‌پردازی ارتباط مستقیم و معناداری با محتوای داستان دارد، وی ابتدا زمان داستان را با گذشته نگری و بیرون متنی شروع می‌کند و به تدریج زمان درون متنی و در آخر با آینده نگری به پایان می‌رساند. جهت تغییر زمان داستان از گذشته‌نگری به آینده‌نگری و از درونی به بیرونی شخصیت ها را دخالت می‌دهد تا نقش اساسی در این تغییر و تحول داشته باشند به طوری که  با گفت و گوی  شخصیت‌ها زمان  داستان را از بیرونی به درونی تغییر حالت می‌دهند. این ترتیب زمانی شاید در ابتدا بیان واقعیت موجود در جامعه سپس ایجاد امید در دل خواننده باشد. با این تکنیک به مخاطب می‌فهماند برای تغییر شرایط موجود امیدی وجود دارد که وی با طولانی نکردن مسیر انتقال به نوعی این عمل را انجام می دهد. شهلا العجیلی به خواننده اطلاعاتی می‌دهد که ذهن او کمترین درگیری را دارد سپس  با گریز به آینده‌نگری به نوعی در داستان تعلیق ایجاد کرده و ذهن خواننده خود را درگیر می‌کند و یا به عبارتی حس اشتیاق و کنجکاوی را در خواننده فعال می‌کند.

an examination of the temporal structure in shahla ujayli’s novel samaah garibat men baytena based on gérard genette’s theory [in persian]

the element of time plays a pivotal role in shaping other components of narrative structure and contributes significantly to a deeper understanding of the story’s meaning. among the most influential theorists in the study of narrative time is the french scholar gérard genette, who conceptualizes time in narrative through three key dimensions: order, duration, and frequency. this paper seeks to explore the role of time in novel samaah garibat men baytena, a novel by contemporary syrian author shahla ujayli, through the framework of genette’s theory of anachrony. the novel presents a vivid depiction of syrian social life during times of regional conflict, portraying the pain, struggles, and challenges faced by the people. time emerges as a prominent and dynamic element in the novel, as it is central to the unfolding of its varied events. ujayli navigates the movement of narrative time from chronological (calendar-based) time to textual time, a shift that bears a meaningful relationship to the story’s content. she begins the narrative with a retrospective and extra-diegetic approach, gradually transitions to internal (intra-diegetic) time, and concludes with a forward-looking, anticipatory perspective. in order to facilitate the transition from past to future, and from external to internal temporal dimensions, the author involves her characters in meaningful ways. their dialogues play a crucial role in shifting the temporal focus from external to internal viewpoints. this temporal structure appears to serve two key functions: first, to reflect the harsh realities of society, and second, to inspire a sense of hope in the reader. through this technique, ujayli subtly conveys that hope for change is possible. by streamlining the transition between different temporal layers, she avoids unnecessary narrative delays. initially, she presents information in a straightforward manner to ease the reader into the story, then strategically introduces anticipatory moments that create suspense and engage the reader’s curiosity and emotional investment.