استعارۀ مفهومی عشق در دیوان عمربن ابی ربیعه

زبان شناسی شناختی، شاخه ای نوظهور از زبانشناسی است که مهم ترین مبنای مطالعات آن بر این اصل استوار است که زبان انعکاس دهندۀ کارکرد ذهن است و بر ارتباط و ذهن و زبان تاکید دارد. طرح اندیشه استعاره های مفهومی در معنی شناسی شناختی یکی از تاثیر گذارترین دستاوردهای زبان شناسی جدید به شمار می آید که نخستین بار در سال 1980 از سوی جورج لیکاف و مارک جانسون مطرح شد. آنان بر این نکته تاکید کردند که اساس استعاره ها مفاهیم هستند نه واژه ها. استعاره ها عموماً براساس تشابه نیستند؛ بلکه بر مبنای تجربه های محیطی میان دو حوزۀ مفهومی متفاوت شکل می گیرند. یکی از مفاهیم انتزاعی و مورد توجه عمربن ابی ربیعه در دیوان شعری، مسئلۀ عشق است، عشق و دیگر مفاهیم مربوط به آن در شعر او در هیئت استعاری بیان شده اند. در پژوهش حاضر، استعارۀ عشق در چارچوب معناشناسی شناختی با روش توصیفی- تحلیلی بر بنیان نظریۀ لیکاف و جانسون مورد بررسی قرار گرفته است. لذا از میان اشعار وی مفاهیمی که عشق را به ذهن متبادر می سازد استخراج و تحلیل می شود. نتایج حاکی از این است که؛ کلان استعاره هایی با محوریت عشق، گزاره هایی چون عشق درد و بیماری است، عشق آتش است، و عشق جنون و دیوانگی است نشاندهنده این است که شاعر نابودگری و مرارت و فنا را حاصل عشق می داند. شاعر در اکثریت نگاشت ه ایی که در مورد عشق داشته؛ از ذهنی به سمت عینی در حرکت است اگرچه گاه در برخی از موارد از نگاشت ه ای ذهنی ملموس تری برای درک بیشتر عشق مدد گرفته است. عمر بن ربیعه از تعابیر منفی محسوس همچون؛ درد و بیماری، جنگ، قتل، آتش، سرقت استفاده نموده است که ناظر بر سختی و دشواری های طریقت عشق است و به وجهه ی منفی عشق اشاره می کند و در مقابل از تعابیر مثبت و مطلوب بسان جاودانگی، زیبایی، و درمان هم نگاشت شده اند.برخی از نگاشت ه ای شعری، دو وجهی هستند به گونه ای که؛ در استعارۀ مفهومی عشق غم و اندوه است اگرچه این غم جان گداز است ولی برای عاشق این درد و رنج مطلوب و دلپذیر است و تلخی این غم را با عشق به جان می خرد و در این طریقت تحمل هرگونه حقارت و خواری را می پذیرد.

the conceptual metaphor of love in the poetry collection of omar ibn abi rabiah [in persian]

cognitive linguistics is a newly emerging branch of linguistics whose primary foundation is based on the principle that language reflects the functioning of the mind and emphasizes the connection between mind and language. the introduction of the concept of conceptual metaphors in cognitive semantics is considered one of the most influential achievements of modern linguistics, first proposed in 1980 by george lakoff and mark johnson. they emphasized that metaphors are essentially conceptual, not merely lexical. metaphors are generally not based on similarity but are formed based on experiential correlations between two different conceptual domains. one of the abstract and significant concepts addressed by omar ibn abi rabiah in his poetry collection is the theme of love. love and its related concepts are expressed metaphorically in his poetry. the present study examines the metaphor of love within the framework of cognitive semantics using a descriptive-analytical method based on lakoff and johnson’s theory. accordingly, the concepts within his poems that evoke the notion of love are extracted and analyzed. the results indicate that the overarching metaphors centered on love include propositions such as: love is pain and illness, love is fire, and love is madness and insanity—all reflecting that the poet views love as destructive, painful, and annihilating. in most of his metaphorical mappings of love, the poet moves from the mental towards the physical, although in some cases he employs more tangible mental mappings to deepen the understanding of love. omar ibn abi rabiah uses negative tangible expressions such as pain and illness, war, murder, fire, and theft, which reflect the hardships and difficulties of the path of love and point to its negative aspects. in contrast, he also employs positive and desirable expressions such as immortality, beauty, and healing. some of the poetic mappings are dual-faceted. for example, in the conceptual metaphor love is sorrow and grief, although this grief is heartbreaking, for the lover, this pain and suffering are desirable and pleasant. the bitterness of this grief is accepted wholeheartedly by the lover, who willingly endures all kinds of humiliation and disgrace in this path.