بررسی و ارزیابی تنش‌های هیدروپلیتیک ایران در حوضه های آبریز مرزی و نقش آن بر امنیت ملی

زمینه و هدف: تغییر حجم و کیفیت منابع آبی در خاورمیانه سبب بروز تنش های سیاسی و نظامی می شود. این پژوهش به دنبال ارزیابی نقش کم آبی بر تنش های ژئوپلیتیکی ایران با همسایگان می باشد. روش شناسی: داده های پژوهش حاصل مطالعات کتابخانه ای و میدانی با نظرسنجی از 21 کارشناس آشنا به امور هیدرولوژی و علوم سیاسی می باشد. ارزیابی پرسشنامه های پژوهش به کمک روش های مدیریتی تاپسیس و تحلیل سلسله مراتبی و هم چنین روش سناریونویسی در نرم افزارهای اکسپرت چویز، اکسل و سناریوویزارد می باشد.نتایج و یافته‌ها : نتایج  پژوهش حاکی از آن است که براساس روش تاپسیس، حوضه هیرمند با مقدار 0.91  کمترین فاصله را تا راه حل ایده آل دارد و بیانگر آن است این حوضه پرتنش ترین حوضه در حال حاضر و احتمالاً در شرایط مشابه در آینده خواهد بود. هم چنین آینده پروژه های سد سازی ترکیه به احتمال 67% در حالت قابل باور، منجر به وقوع جنگ میان کشورهای درگیر پروژه گاپ خواهد شد که تبعات امنیتی را برای مناطق شرقی ترکیه، عراق، سوریه و مناطق جنوب غرب ایران به همراه دارد و آینده ای پر از تنش برای آن تصور می شود. در بعد مدیریت داخلی نیز علاوه بر تغییرات اقلیمی عوامل داخلی چون  مسائل اقتصادی(سرمایه و تکنولوژی)، مدیریت و سیاست گذاری های نادرست بر تاثیرات کمبود منابع آب در کشور دامن زده است.

assessing iran's hydropolitical tensions in border watersheds on national security

background and objective: changes in the volume and quality of water resources in the middle east cause political and military tensions. this research seeks to evaluate the role of water scarcity on iran's geopolitical tensions with its neighbors.methodology: the study method in this research is applied, descriptive-analytical. the research data are the result of library and field studies with a survey of 21 experts familiar with hydrology and political science. the evaluation of the research questionnaires is done with the help of topsis management methods and hierarchical analysis, as well as the scenario writing method in expert choice, excel, and scenario wizard software results and findings: the research results indicate that based on the topsis method, the hirmand basin has the smallest distance to the ideal solution with a value of 0.91, indicating that this basin is the most tense basin at present and will probably be in similar conditions in the future. also, the future of turkish dam projects has a 67% probability of being credible, leading to a war between the countries involved in the gap project, which will have security consequences for turkish kurdistan, iraq, syria and iran, and a future full of violence is imagined for it. in the aspect of internal management, in addition to climate change, internal factors such as economic issues (capital and technology), incorrect management and policies have contributed to the effects of water resource shortages in the country.