بررسی عوامل موثر ژئومورفولوژیکی در مکان‌یابی بهینه پادگان‌های نظامی با استفاده از داده‌های سنجش از دور در محیط gis (مطالعه موردی: شهرستان خلخال، استان اردبیل)

زمینه و هدف: مکان‌یابی بهینه پادگان‌های نظامی یکی از چالش‌های مهم در برنامه‌ریزی و توسعه زیرساخت‌های دفاعی است. انتخاب محل مناسب برای این تاسیسات نیازمند ارزیابی دقیق از عوامل مختلف محیطی، استراتژیک و اجتماعی است تا علاوه بر تامین امنیت، تاثیرات منفی بر منابع طبیعی و جامعه کاهش یابد. بدین منظور در این پژوهش، مکان‌یابی بهینه پادگان‌های نظامی در شهرستان خلخال با استفاده از داده‌های سنجش از دور و مدل فرایند تحلیل شبکه‌ای(anp) در محیط gis انجام شد.روش‌شناسی: برای این منظور، 12 متغیر موثر شامل فاصله از رودخانه، زمین‌شناسی، ارتفاع، شیب، جهت شیب، کاربری اراضی، پوشش گیاهی، فاصله از گسل، فاصله از جاده، فاصله از روستا، فاصله از شهر و جنس خاک در نظر گرفته شد. داده‌های مورد نیاز از منابع مختلف نظیر تصاویر سنجنده  asterپایگاه داده glc-fcs30d، تصاویر ماهواره‌ای sentinel-2 و نقشه‌های زمین‌شناسی استخراج شدند. در فرایند anp، ابتدا معیارها در دو خوشه طبیعی و انسانی دسته‌بندی شده و سپس با انجام مقایسات زوجی در نرم‌افزار  super decisionsوزن نسبی معیارها تعیین گردید. در ادامه، سوپرماتریس اولیه، وزنی و نهایی تشکیل شد تا وزن نهایی معیارها مشخص شود.نتایج و یافته‌ها: نتایج نشان داد که مناطق با پوشش گیاهی متوسط، شیب کم‌تر از 10 درجه، خاک‌های استپی قهوه‌ای و زمین‌های بایر، گزینه‌های مطلوب‌تری برای استقرار پادگان‌ها محسوب می‌شوند. همچنین، فاصله مناسب از گسل‌ها، رودخانه‌ها و سکونتگاه‌های انسانی به‌عنوان عوامل کلیدی در تصمیم‌گیری لحاظ شدند. تحلیل نقشه‌های ارتفاع، شیب، جهت شیب، پوشش گیاهی و کاربری اراضی نشان داد که نواحی مرکزی و شرقی شهرستان، به‌دلیل دسترسی مناسب به زیرساخت‌ها و شرایط محیطی پایدار، بهترین گزینه برای احداث پادگان‌های نظامی هستند.نتیجه‌گیری: نتایج این مطالعه می‌تواند به بهینه‌سازی مکان‌یابی پادگان‌های نظامی با درنظرگرفتن معیارهای استراتژیک، محیط‌زیستی و امنیتی کمک کند. این امر موجب افزایش کارایی عملیات نظامی، بهبود مدیریت بحران، کاهش هزینه‌های زیرساختی و کاهش آسیب‌پذیری در برابر بلایای طبیعی می‌شود.

examining the geomorphological factors affecting the optimal location of military bases using remote sensing data in gis environment (case study: khalkhal township, ardabil province)

background and objective: the optimal location of military bases is one of the major challenges in the planning and development of defense infrastructure. selecting an appropriate site for these facilities requires a thorough assessment of various environmental, strategic, and social factors to ensure security while minimizing negative impacts on natural resources and communities.methodology: in this study, the optimal location of military bases in khalkhal county was determined using remote sensing data and the analytic network process (anp) model within a gis environment. for this purpose, 12 effective variables were considered, including distance from rivers, geology, elevation, slope, slope direction, land use, vegetation cover, distance from faults, distance from roads, distance from villages, distance from cities, and soil type. the required data were extracted from various sources, such as aster sensor images, glc-fcs30d database, sentinel-2 satellite images, and geological maps. in the anp process, criteria were initially classified into two clusters: natural and human-made, and then, pairwise comparisons were performed using super decisions software to determine the relative weights of the criteria. subsequently, the initial, weighted, and final supermatrices were formed to determine the final weight of the criteria.results and findings: the results indicated that areas with medium vegetation cover, slopes less than 10 degrees, brown steppe soils, and barren land are more favorable for the establishment of military bases. furthermore, appropriate distances from faults, rivers, and human settlements were considered as key factors in decision-making. analysis of elevation, slope, slope direction, vegetation cover, and land use maps revealed that the central and eastern regions of the county, due to their convenient access to infrastructure and stable environmental conditions, are the best options for establishing military bases.conclusion: the results of this study can contribute to the optimization of military base location by considering strategic, environmental, and security criteria. this would enhance the efficiency of military operations, improve crisis management, reduce infrastructure costs, and decrease vulnerability to natural disasters.