تاثیر منطقه‌ای سقف شیشه‌ای بر شاخص‌های کارآفرینی زنان در کشورهای منتخب

زمینه و هدف: این پژوهش با هدف بررسی تاثیر منطقه‌ای پدیده سقف شیشه‌ای بر شاخص‌های کارآفرینی زنان در کشورهای منتخب (مصر، ایران، اردن، لبنان، عمان، قطر و ترکیه) طی بازه زمانی 2008 تا 2024 انجام شده است. سقف شیشه‌ای به‌عنوان مانعی نامرئی که زنان را از دستیابی به جایگاه‌های ارشد مدیریتی و فرصت‌های کارآفرینانه بازمی‌دارد، در این مطالعه مورد توجه قرار گرفته است. هدف، تحلیل پویایی‌های این محدودیت‌ها و تاثیر آن‌ها بر شاخص‌های کلیدی مانند مشارکت پارلمانی، دستمزد، مشارکت اقتصادی، برابری جنسیتی، پست‌های مدیریتی و هیئت‌مدیره است.روش بررسی: این مطالعه از روش پانل بردار خودرگرسیونی کوانتایل (qvar) مبتنی بر چارچوب دیبولد و ییلماز (2012) استفاده کرده است. داده‌های سالانه برای متغیرهای ذکرشده جمع‌آوری و با ایجاد شاخص ترکیبی استانداردسازی شدند. تحلیل در کوانتایل‌های 25، 50 و 75 انجام شد تا اتصال و سرریز نوسانات بین متغیرها در شرایط مختلف (باثبات، متوسط و پرنوسان) بررسی شود. همچنین، از رویکرد پنجره غلتان برای تحلیل پویایی‌های زمانی و آزمون‌های ریشه واحد برای اطمینان از ایستایی داده‌ها استفاده شد.یافته‌ها و نتیجه گیری: نتایج نشان داد که سقف شیشه‌ای در شرایط بحرانی (مانند سقوط قیمت نفت 2014-2016) و رونق (اصلاحات حقوق زنان 2018) تاثیر منفی قابل‌توجهی بر کارآفرینی زنان دارد. مشارکت پارلمانی به‌عنوان دریافت‌کننده اصلی نوسانات، به‌ویژه در شرایط بحرانی، آسیب‌پذیر است، در حالی که متغیرهای هیئت‌مدیره و شاخص برابری جنسیتی نقش انتقال‌دهنده و تثبیت‌کننده دارند. الگوی u-شکل شاخص کل سرریز (tci) تایید می‌کند که اتصال متغیرها در شرایط میانی کاهش و در شرایط بحرانی و رونق افزایش می‌یابد. کشورهای لبنان و ایران آسیب‌پذیری بیشتری نشان دادند، در حالی که قطر و عمان مقاومت نسبی داشتند. برای کاهش اثرات سقف شیشه‌ای، پیشنهاد می‌شود در ایران و لبنان برنامه‌های مربیگری زنان کارآفرین اجرا شود، در لبنان و مصر سهمیه زنان در پارلمان افزایش یابد، شرکت‌ها در ایران و ترکیه فرهنگ سازمانی حامی زنان را توسعه دهند، در ایران و اردن آموزش عمومی برای کاهش کلیشه‌های جنسیتی اجرا شود، و پایگاه‌های داده محلی برای جمع‌آوری داده‌های دقیق‌تر تقویت شود.

the regional impact of the glass ceiling on women's entrepreneurship indicators in selected countries

background and objective: his study aims to examine the regional impact of the glass ceiling phenomenon on women's entrepreneurship indicators in selected countries (egypt, iran, jordan, lebanon, oman, qatar, and turkey) over the period from 2008 to 2024. the glass ceiling, as an invisible barrier preventing women from accessing senior managerial positions and entrepreneurial opportunities, is the focus of this research. the objective is to analyze the dynamics of these constraints and their effects on key indicators such as parliamentary participation, wages, economic participation, gender equality index, managerial positions, and board membership.methodology: this study employs the quantile vector autoregressive (qvar) panel method based on the diebold and yilmaz (2012) framework. annual data for the mentioned variables were collected and standardized by creating a composite index. the analysis was conducted across the 25th, 50th, and 75th quantiles to examine connectivity and volatility spillovers among variables under various conditions (stable, moderate, and volatile). a rolling window approach was used for temporal dynamics analysis, and unit root tests ensured data stationarity.findings and results: the results indicate that the glass ceiling has a significant negative impact on women's entrepreneurship during crises (e.g., the 2014–2016 oil price collapse) and prosperity periods (e.g., 2018 women's rights reforms). parliamentary participation emerges as the primary receiver of volatility, particularly vulnerable in crises, while board membership and the gender equality index serve as transmitters and stabilizers. the u-shaped pattern of the total connectedness index (tci) confirms reduced connectivity in intermediate conditions and increased connectivity during crises and prosperity. lebanon and iran showed greater vulnerability, while qatar and oman exhibited relative resilience. to mitigate glass ceiling effects, recommendations include implementing women's entrepreneurship mentoring programs in iran and lebanon, increasing women's parliamentary quotas in lebanon and egypt, developing women-supportive organizational cultures in companies in iran and turkey, conducting public education to reduce gender stereotypes in iran and jordan, and strengthening local databases for more accurate data collection.