تحلیلی بر الگوی پراکندگی فضایی و پوشش دهی خدماتی داروخانه‌ها در سطح نواحی شهر رشت با استفاده از قابلیت‌های تحلیل فضایی و آمار فضایی در محیط arcgis

زمینه و هدف: ازآنجاکه استفاده بهینه از زمین و ساماندهی کالبدی شهر بر پایه کارایی، حفظ محیط‌زیست، تحقق عدالت اجتماعی و دسترسی عادلانه به خدمات، از اهداف اصلی برنامه‌ریزی شهری به شمار می‌رود، مکان گزینی و الگوی پراکنش فضایی کاربری‌های شهری باید در راستای تامین نیازهای تمامی اقشار جامعه و باهدف ارتقای رفاه و آسایش شهروندان صورت گیرد. ازاین‌رو، ارزیابی کیفی و کمی کاربری‌ها در ساختار فضایی شهر و بررسی تناسب مکانی آن‌ها در پهنه‌های مشخص، از اهمیت ویژه‌ای برخوردار است. داروخانه‌ها ازجمله واحدهایی هستند که نقش مهمی در پاسخ‌گویی به نیازهای متنوع شهروندان درزمینۀ بهداشت، درمان و سلامت ایفا می‌کنند. به همین دلیل الگوی پراکندگی فضایی آن‌ها تاثیر زیادی بر سطح پوشش دهی خدمات دارویی دارد. با توجه به ماهیت فرا محله‌ای فعالیت داروخانه‌ها در این پژوهش پراکندگی این واحدها در مقیاس نواحی شهرداری رشت موردبررسی قرار گرفته است.روش‌شناسی: در راستای دستیابی به اهداف پژوهش، از مدل‌های مختلف تحلیل فضایی در محیط نرم‌افزار arcgis شامل تحلیل لکه داغ، وزنه فراوانی، تحلیل خودهمبستگی فضایی، تراکم جمعیت نواحی در ارتباط با تعداد داروخانه و تحلیل چندضلعی‌های تیسن استفاده شده است.یافته‌ها و نتیجه‌گیری: نتایج نشان‌دهنده وزنه فراوانی داروخانه ها در نواحی 1-3، 3-2 و 2-2، وضعیت معنادار ناحیه 2-1 به لحاظ میزان بالای z در تحلیل لکه داغ، قرار داشتن 7.27 واحد داروخانه به ازای هر 10000 نفر در ناحیه 2-2، بازنمایی موقعیت‌های معطوف به نزدیک‌ترین داروخانه در چهارچوب تحلیل مبتنی بر چندضلعی های تیسن و نتیجه تحلیل حاصل از خودهمبستگی فضایی که نشان‌دهنده الگوی پراکنش تصادفی داروخانه‌ها در سطح نواحی شهر رشت، که هرکدام با دلالت‌هایی از الگوی پراکنش در سطح شهر رشت همراه بودند که در متن مقاله به آن‌ها پرداخته شده است.

analysis of the spatial distribution pattern and service coverage of pharmacies in the areas of rasht using spatial analysis and spatial statistics capabilities in the arcgis environment

background and objective: optimal land use and physical organization of cities based on efficiency, environmental protection, social justice, and equitable access to services are among the primary goals of urban planning. therefore, the location and spatial distribution pattern of urban land uses should be aligned with meeting the needs of all social groups, aiming to improve the welfare and comfort of citizens. in this context, qualitative and quantitative evaluation of land uses in the spatial structure of the city and examining their locational suitability across defined zones are of particular importance. pharmacies are among the units that play a significant role in meeting the diverse needs of citizens in the fields of health, treatment, and wellness. due to this role, their spatial distribution pattern greatly impacts the level of pharmaceutical service coverage. given the inter-neighborhood nature of pharmacies, this study investigates their spatial distribution at the level of the municipal areas of rasht city.methodology: to achieve the research objectives, various spatial analysis models within the arcgis environment were used, including hot spot analysis, frequency weighting, spatial autocorrelation analysis, population density in relation to the number of pharmacies, and thiessen polygon analysis.findings and conclusion: the results indicate a high frequency weight of pharmacies in areas 1-3, 3-2, and 2-2; a statistically significant condition in district 2-1 based on high z-scores in hot spot analysis; a rate of 7.27 pharmacy units per 10,000 people in district 2-2; the representation of proximity-based pharmacy access through thiessen polygon analysis; and finally, the outcome of spatial autocorrelation analysis showing a random distribution pattern of pharmacies across the areas of rasht. each of these findings reveals aspects of spatial distribution patterns across the city, which are discussed further in the full article.