مقایسۀ تطبیقی شاخص‌‌های تاب‌آوری در تالاب‌ها و اکوسیستم‌های ساحلی توریستی تالاب انزلی و تالاب چِساپیک

تاب‌آوری به‌عنوان مفهومی جدید در مبانی نظری مرتبط با پایداری، درک جدیدی از رابطۀ بین انسان و محیط را ایجاد کرده و باوجود اهمیت روزافزون تاب‌آوری تالاب‌های توریستی در مدیریت محیط‌زیست، مطالعات موجود در این حوزه به‌طور جامع به بررسی مقایسه‌ای و ارزیابی آثار و تجارب موفق نمی‌پردازند. درحالی‌که کشورهایی مانند ایالات‌متحده با استفاده از تجارب موفقی مانند برنامه‌های تالاب چساپیک، به‌دنبال بهبود وضعیت و تاب‌آوری اکوسیستم‌های گردشگری خود هستند، در ایران چالش‌هایی به‌ویژه در حوزه‌های آلودگی، تغییرات اقلیمی و ناکارآمدی‌های مدیریتی در تالاب‌ها و سواحل گردشگری کشور وجود دارد. به همین دلیل، با توجه به بحران‌های زیست‌محیطی و اجتماعی ناشی از گردشگری غیرمسئولانه در تالاب‌ها و اکوسیستم‌های ساحلی گردشگری، این پژوهش به بررسی و تحلیل مفهوم توسعۀ پایدار و گردشگری مسئولانه در تالاب توریستی انزلی و مقایسۀ آن با خلیج چساپیک در ایالات‌متحده می‌پردازد. این پژوهش براساس روش دلفی انجام شده است که شامل جمع‌آوری نظرات کارشناسان و ذی‌نفعان مرتبط با صنعت گردشگری و محیط‌زیست در ارتباط با تالاب انزلی و تالاب چساپیک در ایالات‌متحده است. با استفاده از پرسشنامه‌های ساختاریافته و مصاحبه‌های عمیق به جمع‌آوری داده‌ها پرداخته شد و نتایج به کمک تحلیل‌های کیفی و کمی بررسی شد. نتایج نشان می‌دهد که اکوسیستم توریستی تالاب انزلی با چالش‌هایی جدی نظیر آلودگی آب ناشی از ورود فاضلاب‌های شهری به آن، تخریب زیستگاه‌های گیاهی و جانوری و عدم آگاهی عمومی مواجه است. مقایسۀ شاخص‌های تاب‌آوری استحصال‌شده از تالاب انزلی و مقایسۀ آن با تالاب چساپیک به تفاوت بین شاخص‌های انتخاب‌شده به‌دلیل تفاوت در دانش ذی‌نفعان و نوع ساختار می‌پردازد. همچنین، پیشنهادهای مختلف ازجمله استفاده از فناوری‌های نوین برای پایش وضعیت تالاب، آموزش جوامع محلی دربارۀ اهمیت حفاظت از این تالاب توریستی و اکوسیستم آن و توسعۀ برنامه‌های گردشگری پایدار مطرح شد. یافته‌ها نشان می‌دهد که مشارکت موثر جوامع محلی در فرایندهای تصمیم‌گیری و مدیریت، می‌تواند نقش به‌سزایی در حفاظت از این تالاب توریستی و ارتقای حس مسئولیت‌پذیری در برابر محیط‌زیست ایفا کند. بنابراین، پیشنهاد می‌شود که سیاست‌گذاران و مدیران محلی، از نتایج این پژوهش بهره‌برداری و برنامه‌های جامع برای مدیریت و حفاظت از تالاب را بر مبنای اصول توسعۀ پایدار طراحی و اجرایی کنند.تاب‌آوری به‌عنوان مفهومی جدید در مبانی نظری مرتبط با پایداری، درک جدیدی از رابطۀ بین انسان و محیط را ایجاد کرده و باوجود اهمیت روزافزون تاب‌آوری تالاب‌های توریستی در مدیریت محیط‌زیست، مطالعات موجود در این حوزه به‌طور جامع به بررسی مقایسه‌ای و ارزیابی آثار و تجارب موفق نمی‌پردازند. درحالی‌که کشورهایی مانند ایالات‌متحده با استفاده از تجارب موفقی مانند برنامه‌های تالاب چساپیک، به‌دنبال بهبود وضعیت و تاب‌آوری اکوسیستم‌های گردشگری خود هستند، در ایران چالش‌هایی به‌ویژه در حوزه‌های آلودگی، تغییرات اقلیمی و ناکارآمدی‌های مدیریتی در تالاب‌ها و سواحل گردشگری کشور وجود دارد. به همین دلیل، با توجه به بحران‌های زیست‌محیطی و اجتماعی ناشی از گردشگری غیرمسئولانه در تالاب‌ها و اکوسیستم‌های ساحلی گردشگری، این پژوهش به بررسی و تحلیل مفهوم توسعۀ پایدار و گردشگری مسئولانه در تالاب توریستی انزلی و مقایسۀ آن با خلیج چساپیک در ایالات‌متحده می‌پردازد. این پژوهش براساس روش دلفی انجام شده است که شامل جمع‌آوری نظرات کارشناسان و ذی‌نفعان مرتبط با صنعت گردشگری و محیط‌زیست در ارتباط با تالاب انزلی و تالاب چساپیک در ایالات‌متحده است. با استفاده از پرسشنامه‌های ساختاریافته و مصاحبه‌های عمیق به جمع‌آوری داده‌ها پرداخته شد و نتایج به کمک تحلیل‌های کیفی و کمی بررسی شد. نتایج نشان می‌دهد که اکوسیستم توریستی تالاب انزلی با چالش‌هایی جدی نظیر آلودگی آب ناشی از ورود فاضلاب‌های شهری به آن، تخریب زیستگاه‌های گیاهی و جانوری و عدم آگاهی عمومی مواجه است. مقایسۀ شاخص‌های تاب‌آوری استحصال‌شده از تالاب انزلی و مقایسۀ آن با تالاب چساپیک به تفاوت بین شاخص‌های انتخاب‌شده به‌دلیل تفاوت در دانش ذی‌نفعان و نوع ساختار می‌پردازد. همچنین، پیشنهادهای مختلف ازجمله استفاده از فناوری‌های نوین برای پایش وضعیت تالاب، آموزش جوامع محلی دربارۀ اهمیت حفاظت از این تالاب توریستی و اکوسیستم آن و توسعۀ برنامه‌های گردشگری پایدار مطرح شد. یافته‌ها نشان می‌دهد که مشارکت موثر جوامع محلی در فرایندهای تصمیم‌گیری و مدیریت، می‌تواند نقش به‌سزایی در حفاظت از این تالاب توریستی و ارتقای حس مسئولیت‌پذیری در برابر محیط‌زیست ایفا کند. بنابراین، پیشنهاد می‌شود که سیاست‌گذاران و مدیران محلی، از نتایج این پژوهش بهره‌برداری و برنامه‌های جامع برای مدیریت و حفاظت از تالاب را بر مبنای اصول توسعۀ پایدار طراحی و اجرایی کنند.

a comparative analysis of resilience indicators in wetlands and coastal tourism ecosystems: case studies of anzali wetland (iran) and chesapeake bay wetlands (usa)

resilience, as an emerging concept in the theoretical foundations of sustainability, has reshaped our understanding of the relationship between humans and the environment. despite the growing recognition of the importance of resilience in tourist wetlands for effective environmental management, existing studies lack comprehensive comparative analyses of successful experiences. while countries like the united states are enhancing the resilience of their tourism ecosystems through successful initiatives such as the chesapeake wetland programs, iran faces significant challenges in its tourist wetlands and beaches, particularly regarding pollution, climate change, and management inefficiencies. in light of the environmental and social crises exacerbated by irresponsible tourism practices in wetlands and coastal ecosystems, this study examines the concepts of sustainable development and responsible tourism in the anzali tourist wetland, comparing it with chesapeake bay in the united states. the research employed the delphi method, gathering insights from experts and stakeholders in the tourism and environmental sectors concerning both wetlands. data were collected through structured questionnaires and in-depth interviews, with the results analyzed using qualitative and quantitative methods. findings revealed that the anzali wetland tourist ecosystem confronts serious challenges, including water pollution from urban wastewater, habitat destruction, and a lack of public awareness. the comparison of resilience indicators from anzali wetland and the chesapeake bay highlights disparities due to differences in stakeholder knowledge and structural frameworks. various recommendations are proposed, including the adoption of modern technologies for wetland monitoring, educating local communities on the significance of protecting this tourist wetland and its ecosystem, and developing sustainable tourism initiatives. the findings suggest that the active participation of local communities in decision-making and management processes is crucial for safeguarding this tourist wetland and fostering environmental responsibility. policymakers and local managers are encouraged to leverage the results of this research to design and implement comprehensive management and protection programs for the wetland based on sustainable development principles.