بررسی و مقایسه‌ کیفیت نگاه اگزیستانسیالیستی به «مرگ» در «یوزپلنگانی که با من دویده‌اند» نجدی‌ و «استخوان‌های خوک و دست‌های جذامی» مستور

فلسفۀ مرگ از بزرگترین چالش‌های فکری تاریخ بشریت است و تلاش آدمی برای کشف راز و رمز آن از همان بدو خلقت آغاز شده‌ است. بن‌مایه‌های اسطوره‌ای گواه این دغدغه و خارخار اندیشگانی است. از این‌رو، آگاهی از ماهیت مرگ و به تعبیری مرگ‌اندیشی به عنوان عنصری مضمونی همواره در بستر آثار خلاق هنری و ادبی بازتابی گسترده دارد؛ گرچه این بازاندیشی شناختی می‌تواند دو روی منفی و مثبت داشته‌ باشد؛ وجهی که برساحت زندگی انسان سایۀ وحشت می‌افکند و گاه او را به پوچی و انتحار می‌کشاند و وجهی که به سوی معرفتی روح‌افزا و رشددهندۀ فضایل اخلاقی سوق می‌دهد. نظر به این وجه متضاد «مرگ‌اندیشی و مرگ آگاهی» این جستار به شیوۀ توصیفی - تحلیلی با تمرکز بر دو مجموعه داستان؛ «یوزپلنگانی که با من دویده‌اند» از بیژن نجدی و «استخوان‌های خوک و دست‌های جذامی» مصطفی مستور، تلاش کرده است نقبی به نگرش انسان ایرانی معاصر - که در بستر و جو مدرنیته و اندیشه های اگزیستانسیالیستی زیسته - بزند. از نتایج تحقیق برمی‌آید که نجدی با در انداختن صداهای مختلف از رهگذر شخصیت‌های داستانی خویش با دیدی اگزیستانسیالیستی به «مرگ» نگریسته و کوشیده از منظر زبان استعاری به لایه‌های باطنی مرگ در تجارب زیستی جامعۀ در حال گذار از سنت به مدرنیته را بازنمایی کند؛ اما مستور با نگرشی فلسفی‌تر و گاه با چاشنی معرفت دینی و عرفانی به مساله مرگ ورود می‌کند تا برای مخاطبان ریشه‌های اضطراب درونی و روحی برخی طیف‌های اجتماعی را بازگو کند.

death in the works of bijan najdi and mostafa mastoor: a comparative look at death in the leopards who have run with me and pig bone and leper's hands

philosophy of death, one of the biggest enigmas in human history, has always puzzled human beings ever since they were created. the basis of mythology, evolution of human life in the form of immortal cycles of collective unconsciousness irrespective of time and place, is suggestive of this concern. hence, awareness of the nature of death is reflected extensively as a thematic element in artistic and literary works. however, such cognitive re-thinking can have both negative and positive aspects. one aspect is its terrorizing effect on human life and how it drives life toward vanity and futility while another aspect is its potential for fostering the growth of wisdom, insights and moral values. considering these contradictory aspects regarding humans' preoccupation with death, in the present study researchers attempt to explore the attitudes of contemporary iranians, living in a modern context, by using a descriptive-analytical method and focusing on two stories of the leopards who have run with me by najdi and pig bone and leper's hands by mastoor. findings suggest that najdi has had an existentialist view on death which is depicted through his use of different voices/ characters in the story. he has also tried to represent the hidden layers of death in the lived experiences of society in its transformation from a traditional background to a modern one by utilizing a metaphoric language. mastoor, however, looks at death with a more philosophic view and tries to reflect his concern through depicting the inner and spiritual anxiety of his characters.