تجلیّات اسطوره زدایی و اسطوره سازی در شعر شفیعی کدکنی با تاکید بر مولفه های مکتب رمانتیسم اجتماعی

اسطوره به گونه ای نو و متناسب با شرایط زمان و مکان باززایی می شود؛ زیرا اسطوره در هر زمان، شکل و کاربرد ویژه ای دارد و در جریان زمان و در مرزهای جغرافیایی و در میان مردمان گوناگون ممکن است دستخوش دگرگونی هایی شود و نقش تازه ای بپذیرد. بهره گیری شاعران و نویسندگان معاصر از اسطوره – همچون همۀ شاعران و نویسندگان رمانتیست – بیشتر به وسیلۀ اسطوره سازی و خلق اسطوره های مدرن، گاه همراه با تخریب یا اسطوره زدایی بوده است. از میان شاعران معاصراسطوره گرا، می توان به محمّدرضا شفیعی کدکنی اشاره کرد. وجود نگرش رمانتیک در شعر وی و غلبۀ برخی مولفه های آن بر سروده هایش، نگاه او به اسطوره ها را – به عنوان بخشی از سنّت های فرهنگی بشری – کاملا دگرگون کرده است. شفیعی کدکنی نیز بدون شک شاعری سمبولیست است و رمزگرایی او سمت و سویی کاملا اجتماعی و سیاسی دارد. در ساخت ها و پرداخت های اشعار رمزی او گرایش به سوی بینش های اساطیری کاملا مشهود است.هدف از این پژوهش، تحلیل و تبیین تجلیّات اسطوره سازی و اسطوره زدایی، بر محور اصول رمانتیک در شعر شفیعی کدکنی به روش توصیفی – تحلیلی است. طبق نتایج بدست آمده در شعر شفیعی کدکنی، اسطوره زدایی (تخریب و تغییر معنای اسطوره، تقدّس زدایی اسطوره، جنبه طنزآمیز اسطوره) و اسطوره سازی (شخصیّت های تاریخی و عرفانی، شخصیّت های ملّی، در آمیختن روایت های اسطوره، طبیعت، پرندگان و حیوانات) از گونه های اصلی بازتاب رمانتیک اسطوره در شعر شفیعی کدکنی است.

manifestations of demythologizing and myth-making in shafiei kadkani's poetry from a romantic perspective

myths are regenerated in a new way in response to the conditions of time and place. because a myth has special forms and functions at different times, in the course of time, across geographical borders, and among different peoples, it may undergo transformation and take on new roles. use of myth by contemporary poets and writers – like their romantic predecessors – has been mostly through mythmaking and creation of modern myths, sometimes accompanied by destruction or demythologizing. mohammad reza shafiei kadkani is one of the contemporary poets known for his use of mythology. his poetry is the poetry of myths, beliefs and collective dreams of iranian people. the existence of romantic attitude in his poetry and the dominance of romantic components in his compositions have completely changed his view of myths as a part of human culture and tradition. the purpose of this research is to analyze and explain the function of myth making and demythologizing in shafiei kadkani's poetry by using a descriptive analytical method. findings suggest that demythologizing (destroying and changing the meaning of myths, de sanctifying myths, humorous aspect of myths) and mythmaking (creating historical and mystical figures, national figures, mixing mythical narratives, nature, birds, and animals) are the main types of the romantic reflection of myths in shafiei kadkani's poetry.