نسخه‌شناسی «شرح تحفة العراقین» اثر «غلام‌محمد غوثی»

«شرح تحفةالعراقین»اثر«غلام محمد غوثی» ازفارسی نویسان سده دوازدهم است، وی دراین اثر کوشیده است تانکات برجسته‌ اشعار خاقانی را با نمونه‌های علمی‌ادبی و تعاریف موجود همان دوره توضیح داده و همین سبب شده تا جزء بهترین شروح ادب فارسی به شمار آید و قطعا به دلیل دانش و اطلاعات سرشار و دقت فراوان شارح در فحص، بحث و بیان ظرافت لغت، دستور، معانی و بیان، راه گشای پژوهش‌گران و دانش‌جویان درشرح دشواری های ابیات «تحفةالعراقین خاقانی» خواهد بود. مقاله حاضر جستاری است در ارائه پاسخی مستدل به این پرسش های اصلی و محوری که گفتمان تصوف در کتاب شرح العراقین محمد غوثی چه ویژگی هایی دارد؟ روش تصوف اودر«شرح تحفةالعراقین» چیست؟متن نسخه اساس چه ویژگی هایی دارد؟ معانی و مفاهیم ابیات تحفه العراقین در سده 12 ه .ق تا چه اندازه ای تغییر کرده و چگونه شرح داده شده است؟ غوثی این شرح را بر اساس ابیات «تحفةالعراقین» یا همان «ختم الغرایب» وبا استناد به آثار پیشینیان و از دیگر شروح نگاشته شده موجود بر این کتاب و قاموس دانان بزرگی چون فارابی و میرصدرالدین و قاموسهایی چون رساله معاینات، صاحب صحاح، حدود سنجری و...نگاشته است. شناسایی و تصحیح این آثار، علاوه بر جایگاه ادبی خاص خود در شرح و تفسیر دشواری های یکی از آثار مهم حوزه شعر، عرفان و تصوف، در تبیین گستره زبان فارسی در حوزه شعر نیز از اهمیت ویژه ای برخوردار است. این پژوهش با روش تحلیل متن اثر و به شیوه قیاسی انجام شده است.نتایج تحقیق نشان می دهد که غوثی در این اثر کوشیده است تا نکات برجسته ی اشعار خاقانی را با نمونه های علمی ادبی و تعاریفموجود همان دوره توضیح دهد و همین امر سبب شده تا جزء بهترین شروح ادب فارسی به شمار آید .عربی گرایی، استشهاد فراوان به آیات و احادیث نبوی، ذکر اقوال دانشمندان و بزرگان لغت شناس و ادب دان، کاربرد متعادل صنایع لفظی و بدیعی، فقدان علائم نگارشی و بیدقّتی کاتب اثر در نگارش عبارا ت و کلمات، از ویژگ یهای شاخص این اثر است .

an analysis of sufism with emphasis on the tohfat al- eraghein by gholam mohammad ghoosi

commentary on tuhfat al-iraqayn is a work by gholam-mohammad ghowsi, one of the persian writers of the 12th century. ghowsi has tried to shed light on the important points of khaqani's poems by using scientific and literary examples and existing definitions of the same period, which is the reason why this book is considered to be one of the best commentaries of persian literature, and ghowsi one of the great persian writers of the twelfth century. expressing the delicacy of words, grammar, meanings, and expressions will help researchers and students get acquainted with the difficulties of the verses of tuhfat al-iraqayn. ghowsi has written this commentary on the verses of tuhfat al-iraqayn or the khatm al-gharaeb by referring to the works of the predecessors and other written commentaries on this book, as well as the works of great lexicographers and scholars such as al-farabi and sadr ad-din and lexicons such as risalah moayenat, saheb sabbah, hodud sanjari, etc. identification and emendation of these works – in addition to recognizing their special status in literature – in order to explain and interpret the difficulties of one of the important works in the field of poetry, mysticism, and sufism, are also of special significance in explaining the scope of the persian language in the field of poetry. the only available copy of commentary on tuhfat al-iraqayn by gholam-mohammad ghowsi is kept in the bodleian library of oxford university (writing date: 1124 (lunar calendar), copy number 61, row number 508). this research has been done in a deductive manner and through textual analysis of the work.