مولفه های سوررئالیستی ابهام زا در غزلیات شمس تبریزی

در قرن نوزدهم پیرو به وجود آمدن مکاتب ادبی هم‌چون رمانتیسم و سوررئالیسم که معنای واضح را در اثر ادبی طرد و تحقیر کردند و به جای آن ابهام و غموض را رواج دادند، نظریه‌های ادبی نیز به ابهام به عنوان یک ارزش در اثر ادبی نگریستند؛ زیرا با شرکت دادن خواننده در فرایند آفرینش معنا، نوعی تعامل میان خواننده و متن ایجاد می‌کند. غزلیات شمس تبریزی از جمله متونی است که از ابهام در معنای هنری آن برخوردار است. این ابهام در کلیت شعر مولوی نهفته است و دستگاه بلاغی، زبان و حوزه‌ی معنایی شعر او را تحت تاثیر قرار داده است.بخشی از ابهام‌ها در غزل مولانا ناشی از صورخیال و عناصر بلاغی هم‌چون تشبیه، تلمیح، حس‌آمیزی، پارادوکس، استعاره و رمز است که هر یک ازین عناصر به تنهایی تحت تاثیر عواملی به وجود آمده‌اند که شباهت بسیار به مولفه‌های مکتب سوررئالیسم دارد. این پژوهش که به روش توصیفی_ تحلیلی نوشته شده‌است بر آن است تا نشان دهد فضای سوررئالیستی حاکم بر غزلیات شمس،چه تاثیری بر ابهام این متن و ظهور صور بلاغی ابهام‌زا داشته است. یافته‌های این پژوهش حاکی از آن است که در غزلیات شمس صور بلاغی ابهام‌زا در فضایی سوررئالیستی به وجود آمده‌اند و از میان عناصر بلاغی تشبیه، تشخیص و رمز که تحت تاثیر ناخودآگاه شاعر در شعر مجال بروز می‌یابد، بیش‌ترین نمود را در مقایسه با سایرعناصر بلاغی دارد.

surrealistic elements that create ambiguity in shamss sonnets

in the 19th century, following the emergence of literary schools such as romanticism and surrealism, which rejected and despised clear meaning in literary works and promoted ambiguity instead, literary theorists also looked at ambiguity as a value in works of literature. this was due to the fact that making the reader participate in the meaning creation process resulted in a kind of interaction between the reader and the text. the poems of shams tabrizi are among the texts that display ambiguity, in the artistic sense. this ambiguity, which is abundant in molavi’s poetry, has influenced the use of rhetorical devices, language, and semantic aspects of his poetry. part of the ambiguity in molavi’s ghazal is caused by rhetorical devices such as simile, allusion, synesthesia, paradox, metaphor, and symbolism, each of which has been created under the influence of factors that are very similar to the components of the school of surrealism. this research, which is written in a descriptive-analytical manner, aims to show what effect the surrealist atmosphere ruling shams's lyrical poetry has had on the ambiguity of this text and the emergence of ambiguous rhetorical forms. findings of this research indicate that in eighty-two percent of shams' sonnets, ambiguous rhetorical forms are created in a surrealistic atmosphere, and that among the rhetorical devices, simile, personification, and symbolism, which appear under the influence of the poet's unconscious mind, have the most expression compared to other rhetorical devices.