تبیین نگرۀ پدیدارشناسی هوسرلی در بوطیقای اسپاسمنتالیسم و اشعار یدالله رویایی

یکی از مکاتب نوگرای شعر معاصر فارسی، اسپاسمنتالیسم است که یدالله رویایی و مجموعه‌ای از شاعران و همفکران وی در دهه 1340خورشیدی به جامعه ادبی عرضه کردند. این مکتب که با عنوان حجمگرایی یا شعر حجم‌ نیز شناخته می‌شود در نظریه‌پردازی بر «تفکر حجمی» و تعبیراتی مانند حرکت در فضای حجمی، پریدن در طول و عرض وارتفاع، بُعدسازی، رویت دگرگونه، افق ذهنی، دست بردن به ماورای پدیده، کشف، کنش ذهنی، حادثة ذهنی وامثال آن تاکید می‌نماید. وجود این تعابیر در واقع به دلیل نقش کانونی نگره فلسفی پدیدارشناسی در مبانی اسپاسمنتالیسم است چنانکه اصطلاح کنش فضایی (اسپاسمان) نیز از جلد هفتم سخنرانیهای فلسفی هوسرل که در سال 1907 ارائه گردیده اقتباس شده است. پدیدارشناسی هوسرلی از اوایل قرن بیستم میلادی باعث ایجاد موجی نو در ساحتهای مختلف فرهنگ، ادب، هنر و علوم مغرب زمین شده و نخبگان ادبی و هنری ایران را نیز تحت تاثیر قرار داده است. در اسپاسمنتالیسم نیز مانند پدیدارشناسی، «من» استعلایی فلسفی، شاعر با شک‌آوری و تعلیق تعاریف و قواعد معنایی، نحوی، دلالی، همنشینی و جانشینی کنش فلسفی خود را آغازمی‌نماید سپس با کنش ذهنی نیتمند ، به ایجاد روابط نوین و بی‌سابقه بین عناصر،کشف و بازتعریف پدیده‌ها اعم از مفاهیم و ساختارهای زبانی فرمهای نوین می‌آفریند. این پژوهش تحلیلی - تطبیقی با استناد به نظرات و نظریات یدالله رویایی و تحلیل پدیدارشناختی کنش شعرشناختی وی تلاش کرده است اشکال و ابعاد تاثیرپذیری رویایی و مکتب اسپاسمنتالیسم و فرمالیسم حجم را از پدیدارشناسی هوسرلی تبیین نماید.

explaining husserl's phenomenological perspective in the poetics of espacementalism and yadollah royaei's poetry

one of the modernist schools of contemporary persian poetry is espacementalism, which was introduced to the literary community by yadollah royaei and a collection of his like-minded teammate in the 1960s/ir1340s.this school, also known as hajm poetry in persian,, theorizes spatial thinking and recourse to the terms such as : movement in space, flight in length, width and altitude, dimensioning, different view and vision, mental horizon, achieving transcendental attitude, discovery, mental action, mental event, reaching beyond the phenomenon and etc. these terms are in fact due to the central role of the philosophical view of phenomenology in its foundation. the term spatial action (espacement)« is also taken from the topics of thing and space, the 7th volume of the lectures of the german philosopher edmund husserl. phenomenology has created a new wave in various fields of sciences, cultures, literature and arts and also has affected on western and iranian elite. in espacementalism, as in phenomenology, the poet's philosophical transcendental i(ego) proves its existence by doubting and suspending the definitions and rules of semantics, syntax, signification, accompaniment and substitution. ; then with intentional and mental action, it creates new and unprecedented relations between elements and concepts and redefines the phenomena, structures, meanings and creates new forms. this analytical-comparative study, by analysis the views, theories and poetics of yadollah royaei, tries to explain the dimensions of husserl's phenomenology influence on espacementalism.