مقایسۀ آموزه های رندانه، قلندرانه و مغانه در غزل های سلمان ساوجی و حافظ شیرازی

در دیوان سلمان ساوجی و حافظ شیرازی نشانه هایی از تاثیرپذیری صریح و غیرمستقیم این دو شاعر از میراث فکری ادیبان و متفکران متقدم و هم دوره شان دیده می شودبطوری که می توان غزلیات آن ها را حاصل و برآیندِ بینامتنیت فرهنگی و ایدئولوژیک دانست. البته، سلمان ساوجی از جمله شاعران برجسته ای است که حافظ در سطوح محتوایی و لفظی از او تاثیر پذیرفته است. در پژوهش حاضر برای تایید این فرضیه، لایۀ فکری و ایدئولوژیک منعکس در غزلیات دو شاعر با عنایت به مضامین قلندری، رندانه و مغانه بررسی و کاویده شده است. نتایج این پژوهش که به روش توصیفی تحلیلی انجام شده است، نشان می دهد که مضامین فوق در غزل های دو شاعر شامل مواردی چون: تظاهر به فسق و آیین های غیراسلامی، بی اعتباری دین، رد مظاهر شریعت، تعریض به زاهدان و صوفیان، حضور در اماکن بدنام و بی اعتنایی به نام و ننگ می شود. دو شاعر با آشفته سازی آگاهانۀ هنجارهای معمول جامعۀ دینی، نظام ارزشی جدیدی ارائه کرده و موفق به خلق گونه های ارزشی متفاوت شده اند و با ایجاد مرزبندی میان ارزش ها و ضدارزش ها، تعریفی نو از پیش انگاره های اخلاقی و معرفتی مخاطبان خود ارائه کرده اند که در جریان ادبی و شناختی تک صدای آن دوره تقریباً برجسته و کم مانند بوده است.گفتنی است که در تحقق این هدف و برهم زدن هنجارهای تثبیت شدۀ معنایی، کاربست اصطلاحات مرتبط با آیین مهری و زرتشتی (مغ، دیرمغان، کوی مغان، می، میکده، خرابات، خمخانه) موثر بوده است

comparison of the teachings of rendane, qalandrane and song in the sonnets of salman savoji and hafez shirazi

abstractin hafez shirazi's divan, there are signs of his explicit and indirect influence on the intellectual heritage of writers and thinkers of his predecessors and contemporaries, so that his lyric poems can be considered the result of cultural and ideological intertextuality. salman savoji is one of the prominent poets by whom hafez has been influenced in terms of content and words. to confirm this hypothesis, the intellectual and ideological layer reflected in the lyric poems of the two poets has been studied and explored with regard to the themes of qalandari, rendi, and meghan. the results of this research show that the themes of qalandar, rendi, and moghaneh in the sonnets of two poets include such things as pretending to be immoral; discrediting religion, and rejecting the manifestations of sharia; pretending to be non islamic; extension to zahid and sufi; presence in infamous and disregardful places becomes a name and a disgrace. by consciously disturbing the common norms of the religious community, the two poets have introduced a new value system and succeeded in creating different types of values. by creating a demarcation between value/anti value, they have redefined the moral and epistemological presuppositions of their audiences. the literary and cognitive current of the monologue of that period was almost outstanding and unique. in achieving this goal and disrupting established semantic norms, the use of terms related to the mehri and zoroastrian religions (mogh, deyr e moghan, moghan alley, mey, meykadeh, ruins, khomkhaneh, etc.) has been effective.