بررسی و تحلیل تاثرات لمعات عراقی از سوانح غزالی براساس نظریه بینامتنیت ژرار ژنت

بینامتنیت رویکردی نوین در خوانش و نقد متون ادبی است که بر مبنای آن هر متنی بر پایه متن‌های پیشین خود شکل می‌گیرد. هیچ متنی نیست که به طور کاملاً مستقل، تولید یا حتی دریافت گردد. ژرار ژنت در نظریه بینامتنیت سه نوع پیوند: صریح و اعلام شده، غیر صریح و اعلام نشده و ضمنی را در میان دو یا چند متن مطرح می‌کند. از آنجا که متن‌های عرفانی از ارتباط منسجم‌تر و دقیق‌تری برخوردارند، نظریه‌ی بینامتنیت در این گونه از متن‌ها می‌تواند بسیار موثر واقع شود. دو کتاب سوانح‌العشاق غزالی و لمعات فخرالدین عراقی، از جایگاه استواری در میان متون عرفانی برخوردار هستند. کشف و شناخت روابط بین این دو متن، به ما برای شناخت ویژگی‌های برخی آثار که از متون عرفانی تاثیر پذیرفته‌اند، یاری می‌رساند. در این مقاله با روش توصیفی- تحلیلی، مصادیق تاثیرپذیری عراقی از غزالی را یافته و براساس نظریه بینامتنیت بررسی کرده به این نتیجه رسیدیم که عراقی در نگارش لمعات از نظر زبانی، مستقل بوده ولی به ساختار و محتوای سوانح نظر داشته اما به شیوه افزایشی و دگرگونی عمل کرده و با اقتباس از مطالب سوانح، خود به تعبیر و تفسیر پرداخته و در مواردی مطالبی را حذف و مطالب دیگری را افزوده است.

analysis of the influences of ghazali's sawānih on iraqi's lama'at based on gérard genette's theory of intertextuality

intertextuality is a new approach to reading and criticizing literary texts. according to this theory، each text is formed by borrowing from previous texts. in other words، no text is produced independently. gérard genette، a theoretician in this field، proposes three types of links between literary pieces: explicit and announced، non-explicit and undeclared، and implicit between two or more texts. since mystical texts present a more coherent and precise communication، the theory of intertextuality can be applied very effectively to such texts. ghazali's sawānih and fakhreddin iraqi's lama'at are two of the well-known mystical texts. discovering the relationship between these two texts، hence، helps us know the characteristics of some works that are influenced by mystical texts. in this article، a descriptive-analytical method is used to find examples of ghazali's influences on iraqi based on the theory of intertextuality. findings suggest that in writing lama'at، iraqi is independent in terms of language، but he has made intertextual use of sawānih's structure and content: he has added points to the original writing and has altered several points from sawānih، interpreting various parts of the former piece، deleting some parts، and adding some others.