تبیین جامعه‌شناسی خود‌کشی فرهاد و شیرین در منظومۀ غنایی «خسرو و شیرین» نظامی گنجوی با تکیه بر نظریۀ «امیل دورکیم» و مبانی مکتب رمانتیسم

خودکشی یکی از ناهنجاریها و آسیبهای اجتماعی است که علاوه بر تاثیر پیشینه های ذهنی و روانی اوضاع و شرایط اجتماعی نیز در میزان آن نقش بسیاری دارد. بنا بر نظر امیل دورکیم، به تبع ارتباط آمار خودکشی با شرایط اجتماعی حاکم جوامع به دو دسته ی منسجم و نامنسجم تقسیم میشود و پیرو انواع مختلف شرایط اجتماعی اعم از پیوسته و گسسته با توجه به میزان یکپارچگی و دلبستگی افراد با جامعه یا میزان ،نظارت کنترل و قاعده مندی اجتماعی بر افراد خودکشی به انواعی تقسیم میشود. در این مقاله خودکشی دو شخصیت فرهاد و شیرین در منظومه ی خسرو و شیرین نظامی با رویکرد نظریه ی خودکشی امیل دورکیم و با تکیه بر مبانی مکتب رمانتیسم به روش توصیفی و تحلیلی تبیین و بررسی می شود. هدف اصلی پژوهش این است که ضمن بیان شرایط آنومیک و سیتومیک دوره ی ساسانی، تاثیر شرایط آنومیک اجتماعی در انتخاب و نوع خودکشی فرهاد و شیرین بررسی شود. نتایج تحقیق نشان میدهد که خودکشی فرهاد و شیرین از نوع فردگرایانه است که در سطح یکپارچگی پایین و به دنبال گسستگیهای اجتماعی و برخی از شرایط روانی به وقوع پیوسته است. علل خودکشی فرهاد را می توان برخاسته از گسستهای اجتماعی انزوا و بی کسی ،فرهاد توطئه ی دگر ویرانی ،فریب، تزویر و جبر طبقاتی حاکم دانست مهمترین عوامل خودکشی شیرین نیز به عواملی مانند یکپارچگی پایین، بی تعهدی و هوسرانی خسرو تنهایی و عزلت ،شیرین شرایط نابسامان سخت حکومتی بی اعتمادی و توطئه های سیاسی قابل تقسیم است.

explaining the sociology of suicide of farhad and shirin in the lyric poem khosrow and shirin by nizami ganjavi based on the theories of emile durkheim and the school of romanticism

suicide is one of the social harms that is instigated by the impact of mental and psychological backgrounds, social situations and conditions. emile durkheim posits that according to the relationship between suicide statistics and the prevailing social conditions, societies are divided into coherent and incoherent groups based on which different types of suicide are committed. in this descriptive and analytical article, the suicides of the two characters farhad and shirin in nizami's khosrow and shirin are explained and analyzed through emile durkheim's theory of suicide and by relying on the foundations of the school of romanticism. to this purpose, an attempt is made to explain the anomic and cytomic conditions of sasanian period, and to investigate the effect of social anomic conditions on the choice and type of suicide of farhad and shirin. according to the results obtained, farhad and shirin's self destruction is of an individualistic type, which follows social discontinuities, including insecurity, social isolation, deprivation, betrayal, family system breakdown, mistrust of the government system, lack of a sense of belonging to the society and family, aimlessness, discrimination, depression and non acceptance of the prevailing conditions.