الگوی قرآنی رسانه اسلامی: مدل ارتباطی و کارکردها

در عصر حاضر، رسانه و ارتباطات جمعی اهمیت بسیاری در تاثیرگذاری بر جوامع دارند. برای ساخت جامعه مطلوب اسلامی، ضروری است که رسانه‌ها با معیارهای اسلامی تطابق یابند. در این پژوهش، ما به بررسی دو جنبه از مطالعات رسانه‌ای، یعنی کارکردهای رسانه اسلامی و مدل ارتباطی قرآن کریم پرداخته‌ایم. این تحقیق با بررسی تئوری‌های غربی و پژوهش‌های مسلمانان، به تحلیل داده‌های قرآنی و نظریات رسانه‌ای مرتبط پرداخته است. بر این اساس، کارکردهای رسانه اسلامی بر اساس قرآن کریم عبارتند از «جذب و تاثیرگذاری»، «پاکسازی و آماده‌سازی قلبی و ذهنی»، «جهت‌دهی و راهنمایی فردی»، و «امت‌سازی و راهبری». همچنین، مدل ارتباطی قرآن کریم را مبتنی بر سه سطح وحی، ابلاغ و تاویل دانستیم؛ و با ارائه عناصر اصلی ارتباط، عوامل موثر بر آنها و فرآیند ارتباطی در هر سطح، بر اساس داده‌های قرآنی مدل ارتباطی آن را طراحی کردیم. بر همین مبنا، مواردی همچون پارازیت، بازخورد، عوامل موثّر بر دریافت پیام و تاثیرات بر گیرندگان، و به ویژه بر نقش اهل‌بیت (ع) در مدل ارتباطی قرآن تاکید کردیم. به طور کلی، بهره‌گیری از قرآن کریم به عنوان الگوی رسانه در ساحت‌های مختلف، می‌تواند تحول بنیادی در عملکرد و کارآیی رسانه اسلامی به همراه داشته، در رسیدن جامعه به اهداف الهی، راهگشا باشد.

the qur’anic model of islamic media: communication model and its functions

today, media and mass communication have become of great importance in influencing societies. to build a desirable islamic society, it is essential that the media comply with islamic standards. this research, with a qualitative approach and relying on the content analysis method, has examined western theories and muslim research, and analyzed qur’anic data and related media theories in order to explain the functions of islamic media and design a communication model of the holy qur’an. accordingly, the functions of qur’anic-based islamic media were determined to include attraction and influence, purification and preparation of soul and mind, individual guidance, and nation-building and leadership. also, the communication model of the holy qur’an was explained based on three levels of revelation, communication and interpretation. and by presenting the main elements of communication, the factors affecting them and the communication process at each level, its communication model was designed based on quranic data. in this model, emphasis was placed on issues such as interference, feedback, factors affecting message reception, effects on recipients, and especially the role of the ahl al-bayt (as). in general, utilizing the holy qur’an as a media model in various fields can bring about a fundamental change in the performance and efficiency of islamic media and pave the way for society to achieve its divine goals.