بازخوانی روش تفکر سقراطی براساس مبانی حکمت صدرایی

برای دستابی به واقع، انتخاب روش خردورزی مناسب، همواره مورد توجه فیلسوفان و اندیشمندان بوده است. از این رو مدل‌های مختلفی از خردورزی ارائه گردیده است که هر کدام برای دسترسی عقلانی به واقعیت، روشی را ارائه نموده‌اند. در این  میان، سقراط حکیم به عنوان پایه‌گذار فلسفۀ آکادمیک، برای خردورزی روشی که مبتنی بر گفتگو و دیالوگ، انسجام پیدا می‌کند را ارائه کرده است. در این نوشتار سعی می‌گردد تا براساسِ مبانیِ موجود در فلسفۀ ملاصدرا، این روشِ خردورزی و فلسفه آموزی سقراطی، بازخوانی شود. این مُهم به روش تحلیلی – اسنادی، براساس استناد به مبانیِ معرفت‌شناسی و هستی شناسیِ حکمت متعالیه و تحلیلِ این مبانی، ناظر به روش خردورزیِ صحیح، انجام می‌گیرد. با بررسی انجام شده روشن می‌شود که اساساً خردورزی، با کشف خلا معرفتی شروع گشته و  پرسشگری نیز، باعث برون ریزیِ این خلا می‌شود. بنابراین روش صحیح خردورزی، می‌بایست در قالب گفتگویی پرسش‌محور، صورت پذیرد. در این راستا می‌بایست پرسشگری مبتنی بر روش تفکر انتقادی و پاسخگویی نیز براساس روش تفکر خلّاق تحقق پیدا کند. این تحلیل به نوعی همان روشِ خردورزیِ سقراطی را تایید می‌کند. بنابراین روش تفکر سقراطی نه‌تنها مغایرتی با مبانیِ حکمت صدرایی ندارد؛ بلکه صحیح‌ترین نوعِ خردورزی خواهد بود.

reinterpreting the method of socratic thinking based on the foundations of sadrian philosophy

selecting an appropriate reasoning method to attain reality has always been a focal point for philosophers and intellectuals. consequently, various models of reasoning have been proposed, each offering a distinct method to achieve reality rationally. among these, socrates, the founder of academic philosophy, introduced a reasoning method rooted in dialogue and dialectical coherence. this study reinterprets socratic reasoning and philosophical education through the foundational principles of mulla sadra’s philosophy. employing an analytical-documentary method, this research examines the epistemological and ontological bases of transcendent wisdom to analyze these foundations concerning a proper reasoning methodology. the findings indicate that reasoning fundamentally begins with identifying epistemic gaps, and questioning serves as a mechanism to uncover these gaps. thus, an effective reasoning method must take the form of dialogue-driven inquiry. in this context, critical thinking should guide questioning, while creative thinking should shape responses. this analysis ultimately corroborates the socratic method of reasoning. therefore, the method of socratic thinking not only aligns with sadrian philosophy but also represents the most valid form of reasoning.