ویژگی‌‌های معماری سازه ‌های آموزشی و درمانی در عصر شکوفایی تمدن اسلامی

مقدمه: در روزگار معاصر در ساخت بیمارستان‌های جدید معمولا از معماری مدرن استفاده می‌شود، بسیاری از این بیمارستان‌ها از حس آرامبخشی معماری ایرانی-اسلامی ‌که می‌تواند در کاهش آلام بیماران موثر باشد، برخوردار نیستند. در حالیکه چنین رویکردی درساخت بیمارستان‌های عصر تمدن اسلامی ‌مورد توجه قرار داشته است. بیمارستان‌های عصر شکوفایی تمدن اسلامی ‌دارای بخش‌های مختلف تخصصی درمانی، آشپزخانه، حمام، نمازخانه و داروخانه بوده است. سالن سخنرانی، کتابخانه، درمانگاه‌های سرپایی و بخش‌های بستری کاربری آموزش پزشکی این سازه ‌ها تکمیل می‌کرده‌اند. در سازه این مراکز آموزشی درمانی علاوه بر استحکام در ساخت، انتخاب شایسته محل، جنبه‌های زیبایی شناسی نیز لحاظ می‌شده است. جهت محل، طراحی منازل سازمانی پزشکان جهت سهولت دسترسی آنان به بیمارستان و نیز مجاورت با کاروانسر‌ها و دکان‌ها که محل درآمد وقفی بیمارستان بوده مد نظر بوده است. علاوه بر این، طراحی به شکل مجتمع‌های عظیم آموزشی شامل دانشکده‌های مختلف  و بیمارستان آموزشی ذیل دانشگاه مد نظر طراحان قرار داشته است. بنای این مراکز آموزشی و درمانی، بنایی آراسته و چشم نواز، گاه با طراحی فواره‌‌ها، بستان سرا و سایر تزیینات بوده که تا حد امکان، اضطراب و رنجش بیمار از اقامت در بیمارستان راکاهش می‌داده است. طراحی بیمارستان‌ها در فضای زیبا، چشم نواز و مفرح و بکارگیری طرح‌های آشنای معماری ایرانی اسلامی ‌در معماری خارجی و داخلی بیمارستان‌ها برای بیماران و کارکنان می‌تواند خوشایند و آرام کننده باشد، رویکردی که در طراحی بیمارستان‌های امروز علیرغم وجود سابقه تاریخی در تمدن اسلامی ، نسبتا مغفول مانده است.

architecture aspects of hospitals as educational and therapeutic settings in the flourishing era of islamic civilization

introduction: modern architecture is often used in the construction of new hospitals. many of these hospitals lack a pleasing sense of persian-islamic architecture that can be effective in reducing the suffering of the patients. however, such an approach has been used to build hospitals in the era of islamic civilization. hospitals had different specialized wards, kitchens, baths, prayer rooms, and pharmacies. libraries, lecture halls, as well as inpatient and outpatient clinics enriched the hospitals as medical education settings. in addition to strength in construction, some hospitals were eye-catching beautiful buildings adorned with fountains and other decorations. many hospitals were built in gardens close enough to physicians’ homes for better access and with pleasant decorations for the patients. the familiar elements of persian-islamic architecture in the external and internal architecture of hospitals can be relaxing for patients who remain in the hospital for long days; such an approach has been neglected in the designing of today’s hospitals despite its rich history in the islamic civilization era.