حمایت از داده‌های شخصی کودکان در مقررات عمومی حفاظت از داده‌های اتحادیۀ اروپا و جای خالی آن در حقوق ایران

در دنیای امروز که اینترنت و فناوری‌های دیجیتال بخشی جدایی‌ناپذیر از زندگی کودکان شده‌ است، حفاظت از داده‌های شخصی آنان اهمیتی ویژه دارد. مقررات عمومی حفاظت از داده‌های اتحادیۀ اروپا (gdpr) با وضع قواعدی مانند لزوم کسب رضایت قانونی از سرپرستان کودکان، ساده‌سازی اطلاعات برای درک کودکان و تاکید بر حق حذف داده‌ها، به‌‌طور موثر از حقوق کودکان در فضای دیجیتال حمایت می‌کند. در نظام حقوقی ایران، به‌منظور حفاظت از داده‌ها تلاش‌هایی شده است؛ مانند تهیۀ طرح حمایت و حفاظت از داده‌های شخصی که هنوز به تصویب نرسیده است، اما مفاد طرح مذکور نیز به‌‌طور خاص و چشمگیر به حمایت از کودکان نمی‌پردازد؛ به‌‌ویژه کاستی‌هایی مانند بی‌توجهی به سن رضایت والدین برای پردازش داده‌های کودکان هم‌سو با قانون حمایت از اطفال و نوجوانان (1399) و مقررات بین‌المللی، نبود قوانین شفاف دربارۀ محدودیت‌های بازاریابی هدفمند، تاکید نکردن بر زبان ساده و شفاف و کمبود آموزش و آگاهی‌بخشی در این زمینه مشاهده می‌شود. این مقاله با مقایسۀ تطبیقی بین مقررات عمومی حفاظت از داده‌های اتحادیۀ اروپا و نظام حقوقی ایران، پیشنهادهایی ارائه کرده است؛ ازجمله افزایش سن قانونی رضایت به هجده سال، تدوین قوانینی برای محدودسازی پردازش داده‌های کودکان و اجرای برنامه‌های آموزشی برای کودکان و والدین. این اقدامات می‌توانند گامی موثر در راستای حفظ حریم خصوصی کودکان و پیشگیری از سوءاستفاده‌های احتمالی در فضای مجازی باشند.

protection of children’s personal data under the general data protection regulation (gdpr) of the european union and its absence in iranian law

in today’s digital era, where the internet and digital technologies play an integral role in children’s lives, safeguarding their data has become critical. the general data protection regulation (gdpr) of the european union stands as one of the most comprehensive legal frameworks addressing this concern. it mandates parental consent for data processing, promotes the use of simple language for children’s understanding, and upholds the right to data deletion. additionally, the gdpr enforces strict limitations on processing children’s data and ensures specific rights to them. however, iran’s legal system still lacks a structured and comprehensive regulatory framework for protecting children’s data. although initiatives like the personal data protection and support plan have been introduced, they fail to explicitly prioritize children’s data protection. the rapid growth of online platforms and services targeting children has raised serious concerns about privacy and data security. social media, educational applications, and gaming platforms often collect and process children’s data without adequate safeguards, exposing them to potential risks such as identity theft, unauthorized profiling, and targeted advertising. the gdpr has sought to address these concerns by introducing stringent measures that hold data controllers accountable for the lawful and transparent processing of children’s data. conversely, iran’s legal framework remains underdeveloped in this area, lacking clear guidelines and enforcement mechanisms to ensure children’s data privacy.