تنظیم‌گری دیپ‌فیک در پرتو فقه حکومتی: الگوی فقهی حقوقی برای حکمرانی بر این فناوری

فناوری جعل عمیق (دیپ‌فیک) با قابلیت تولید محتوای چندرسانه‌ای دست‌کاری ‌شده و واقع‌نمایانه، چالش‌های حقوقی، اخلاقی و امنیتی قابل‌توجهی را پدید آورده است. پژوهش حاضر با اتخاذ رویکردی میان‌رشته‌ای، این چالش‌ها را از منظر فقه حکومتی بررسی می‌کند. هدف اصلی، ارائۀ چهارچوبی فقهی حقوقی منسجم برای تنظیمگری این فناوری و کاهش پیامدهای منفی آن است. پژوهش حاضر با بررسی منابع فقهی و حقوقی، به تحلیل مبانی فقه حکومتی مرتبط با موضوع، ازجمله اصول عدالت، لاضرر، مصلحت و حفظ نظام مبادرت می‌ورزد. این اصول به‌‌منزلۀ مبنای نظری برای تدوین ضوابط و مقررات قانونی در حوزۀ جعل عمیق بررسی می‌شوند. یافته‌های پژوهش نشان می‌دهد که اصول مذکور برای ارائۀ مبنای نظری به‌منظور تنظیمگری این فناوری ظرفیت بالایی دارند. چالش‌های اصلی تحلیل شده عبارت‌اند از: تطابق نداشتن قوانین موجود با ماهیت و پیچیدگی‌های فنی جعل عمیق، ابهام در تعیین مصادیق جرم‌انگاری و تفکیک آن از مصادیق مجاز، تعارض احتمالی با اصول حقوق بشری مانند آزادی بیان و ضرورت حفظ منافع عمومی و امنیت ملی در مواجهه با تهدیدات ناشی از این فناوری. پژوهش حاضر ضمن بررسی ظرفیت‌های قوانین موجود، مانند قانون جرایم رایانه‌ای، بر ضرورت تدوین قوانین خاص و جامع برای تنظیمگری موثر جعل عمیق تاکید دارد. یافته‌ها همچنین نشان می‌دهد که با بهره‌گیری از ظرفیت‌های موجود در قوانین داخلی و تطبیق آن‌ها با اصول فقهی، می‌توان گام‌های موثری در راستای جرم‌انگاری رفتارهای مخاطره‌آمیز در این حوزه برداشت. هدف نهایی، ارائۀ چهارچوبی منسجم و کارآمد برای مقابله با چالش‌های حقوقی و فقهی ناشی از این فناوری است.

regulating deepfakes in the light of governmental jurisprudence (fiqh): a fiqh-legal model for governing this technology

deepfake technology, with its capacity to generate manipulated and highly realistic multimedia content, poses significant legal, ethical, and security challenges. this research adopts an interdisciplinary approach, examining these challenges through the lens of governmental jurisprudence (fiqh). the primary aim is to develop a coherent fiqh-legal framework for regulating deepfakes and mitigating their potential harms. by examining fiqh and legal sources, this study analyzes the foundations of governmental fiqh relevant to this topic, including the principles of justice (’adl), no harm (la dharar), public interest (maslahat), and preservation of the social order (hifz-e nezam). these principles are considered the theoretical basis for formulating legal rules and regulations concerning deepfakes. key challenges analyzed include the incompatibility of existing laws with the nature and technical complexities of deepfakes, ambiguity in determining instances of criminalization, potential conflicts with human rights principles such as freedom of expression, and the necessity of preserving public interests and national security. while examining the capacities of existing laws, such as the computer crimes law, this research emphasizes the need for specific and comprehensive legislation for the effective regulation of deepfakes. the findings also suggest that by utilizing existing capacities within domestic laws and aligning them with fiqh principles, effective steps can be taken towards criminalizing risky behaviors in this area. the ultimate goal is to provide a robust and efficient framework for addressing the legal and fiqh-related challenges arising from this technology.