ویژگی‌های اندیشه تمدنی امام موسی صدر

در شرایط تاریخی معاصر، که تمدن مدرن غرب بیش‌ازپیش درصدد تحکیم سلطه خود بر جهان اسلام است، چیستی و چگونگی تحقق تمدن نوین اسلامی، ازجمله مسائل اساسی است که متفکران اسلامی باید پاسخی منطقی و واقع‌بینانه برای آن داشته باشند. امام موسی صدر، رهبر شیعیان لبنان، در مدت حضور بیست‌ساله خود در این کشور، در عرصه نظر و عمل، الگوی موفقی از اسلام تمدنی ارائه کرد. در این مقاله، تمدن اندیشی امام موسی صدر به روش توصیفی و تحلیلی تجزیه و تحلیل شده و ویژگی‌های اندیشه تمدنی این عالم شیعی احصا شده است که عبارت‌اند از: الف. دین محوری به-معنای حضور همه‌جانبه اسلام از منظر فقهی، اخلاقی و فکری در عرصه تمدن سازی؛ ب. انسانیت و حفظ کرامت انسانی، به‌منزله معیار پیشرفت تمدنی؛ ج. تکثرپذیری در عین وحدت‌گرایی، به معنای پذیرش اندیشه‌ها، فرقه‌ها و مذاهب متنوع در جامعه با حفظ اصول انسجام اجتماعی؛ د. استکبارستیزی، به معنای نفی سلطه ظالمانه تمدن غرب، و به‌ویژه رژیم صهیونیستی، به‌مثابه مولود و نماد تمدن غرب.

characteristics of imam musa sadr's civilizational thought

in the contemporary historical context—where modern western civilization seeks، increasingly، to consolidate its dominance over the islamic world—the nature and the means by which a new islamic civilization can be realized constitute among the fundamental issues that islamic thinkers must address with logical and realistic answers. during his twenty-year presence in lebanon، imam musa sadr، the leader of shi'a muslims in that country، presented a successful model of islamic civilization in both thought and practice. this article analyzes imam musa sadr's civilizational thinking through a descriptive–analytical method and identifies the characteristics of his civilizational ideas. these include: (a) religion-centeredness، meaning the comprehensive presence of islam—juridically، ethically، and intellectually—in the process of civilizational building; (b) humanity and the preservation of human dignity as the criterion of civilizational progress; (c) pluralism alongside unity، meaning the acceptance of diverse ideas، sects، and denominations within society while maintaining the principles of social cohesion; and (d) anti-imperialism، meaning the rejection of the oppressive dominance of western civilization—and particularly of the zionist regime—as both a product and a symbol of western civilization.