نسل «اُمّی» در تمدن نوین اسلامی

این مقاله در پاسخ به این پرسش که جایگاه توده‌های مردم در معماری تمدن نوین اسلامی چیست، به بازخوانی نقش «نسل اُمّی» می‌پردازد. پژوهش با عبور از تلقی رایج «اُمّی» به‌مثابه بی‌سوادی، آن را همچون نماد معرفت غیرمکتوب و کنشگری برخاسته از سرشت پاک انسانی بازتعریف می‌کند. مقاله با ارائه یک مدل تحلیلی، استدلال می‌کند که «فطرت الهی»، به‌منزله موتور محرک، ظرفیت تمدن‌ساز این نسل را در دو مسیر فعال می‌سازد: نخست، مسیر «حکمت عملی» فردی، که در آن خلوص و تزکیه نفس به معرفت شهودی و تاثیرگذاری اخلاقی در جامعه منجر می‌شود؛ دوم، مسیر «کنش جمعی»، که در آن فطرت سالم توده‌ها در پیوند با رهبری الهی، به بصیرت عمومی و خیزش‌های تاریخ‌ساز، مانند انقلاب اسلامی می‌انجامد. یافته اصلی پژوهش آن است که نسل اُمّی، به‌واسطه ریشه داشتن در فطرت، نه عنصری حاشیه‌ای، بلکه «بنیان» و «اصل» در تمدن نوین اسلامی است و فهم این جایگاه، برای تحقق یک تمدن مردمی و اصیل، ضرورتی انکارناپذیر دارد.

the ummi generation in the new islamic civilization

this article addresses the question of the position of the masses in the architecture of the new islamic civilization by reexamining the role of the ummi generation. moving beyond the conventional understanding of ummi as mere illiteracy، the study reconceptualizes it as a symbol of non-textual knowledge and agency rooted in the innate purity of human nature. by proposing an analytical model، the article argues that the divine fitrah (primordial human disposition)، as a driving force، activates the civilizational capacity of this generation along two distinct trajectories. the first is the path of individual practical wisdom، in which sincerity and self-purification culminate in intuitive knowledge and moral influence within society. the second is the path of collective action، wherein the sound disposition of the masses، in conjunction with divinely guided leadership، gives rise to public insight and history-shaping movements، such as the islamic revolution. the principal finding of the research is that the ummi generation، by virtue of its rootedness in the fitrah، is not a marginal element but rather the very foundation and principle of the new islamic civilization. recognizing this position is an indispensable prerequisite for the realization of an authentic and people-centered civilization.