بررسی تاثیرپذیری تصمیم‌گیری اخلاقی حسابداران حرفه‌ای از ویژگی‌های شخصیتی و رفتاریشان

لزوم توجه به اخلاق در حرفه حسابداری و حسابرسی امری حیاتی برای جامعه است؛ به‌طوری‌که رعایت رفتار و معیارهای اخلاقی می‌تواند به‌عنوان هسته علت وجودی حرفه باشد و درصورتی‌که به ویژگی‌های شخصیتی مرتبط بااخلاق توجه نشود، حرفه با شکست اخلاقی و نهایتاً عواقب اقتصادی قابل‌توجهی مواجه می‌گردد. بر همین اساس هدف پژوهش حاضر، بررسی تاثیر ویژگی‌های شخصیتی و رفتاری بر فرآیند تصمیم‌گیری اخلاقی حسابداران حرفه‌ای است. در این پژوهش از 226 حسابرس ارشد (داخلی و مستقل) و مدیر ارشد مالی شرکت‌های پذیرفته‌شده در بورس اوراق بهادار تهران به روش نمونه‌گیری هدفمند پرسشنامه اخذ شد و اطلاعات حاصل از آن با استفاده از رگرسیون مقطعی بررسی شد. یافته‌های پژوهش نشان داد که از ویژگی‌های شخصیتی وضعیت اقتصادی، آموزش‌وپرورش، آرمان‌گرایی اخلاقی تاثیر مثبت و معنادار و نسبیت‌گرایی اخلاقی تاثیر منفی و معناداری بر فرآیند تصمیم‌گیری اخلاقی دارند. لذا، فرضیه اصلی اول پژوهش مبنی بر تاثیر ویژگی‌های شخصیتی بر فرآیند تصمیم‌گیری اخلاقی تایید شد. همچنین، نتایج بررسی فرضیه اصلی دوم حاکی از آن بود ویژگی‌های رفتاری نیز بر فرآیند تصمیم‌گیری اخلاقی تاثیر مثبت معناداری دارند و فرضیه دوم نیز تایید شد. در نهایت، مشخص شد از ویژگی‌های جمعیت‌شناختی وضعیت اقتصادی، آموزش‌وپرورش و سن بر فرآیند تصمیم‌گیری اخلاقی تاثیر مثبت و معنادار و جنسیت بر فرآیند تصمیم‌گیری اخلاقی تاثیر منفی و معنادار دارد. نتایج این پژوهش می‌تواند، به توسعه و بسط مبانی نظری در حوزه رفتار اخلاقی در حسابداران و افزایش سطح آگاهی و توسعه اخلاقی آن‌ها کمک کند.

investigating the effect of personality and behavioral traits on the ethical decision-making process of professional accountants

the need to pay attention to ethics in the accounting and auditing profession is vital for society; so that the observance of behavior and ethical standards can be the core of the existence of the profession and if the personality traits related to ethics are not considered, the profession faces ethical failure and, ultimately, significant economic consequences. accordingly, the purpose of this study is to investigate the effect of personality traits on the ethical decision-making process of professional accountants. in this study, a questionnaire was obtained from 226 senior auditors (internal and independent) and senior financial managers of companies listed on the tehran stock exchange by purposive sampling method and the information was analyzed using cross-sectional regression. findings showed that the personality traits of economic status, education, ethical idealism have a positive and significant effect on the ethical decision-making process and ethical relativism has a negative and significant effect on the ethical decision-making process. therefore, the first main hypothesis of the study on the effect of personality traits on the ethical decision-making process was confirmed. behavioral characteristics of “the result of an immoral decision” and “social consensus for an immoral decision” also have a significant positive effect on the ethical decision-making process. the second hypothesis was confirmed. finally, it was found that the demographic characteristics of economic status, education and age have a positive and significant effect on the ethical decision-making process and gender has a negative and significant effect on the ethical decision-making process. the results of this study can help to develop theoretical foundations in the field of ethical behavior in accountants and increase their level of awareness and ethical development.