زیرساختِ شاعرانۀ آواز شجریان با تکیه بر شعر قاصدک

ادبیات و موسیقی ارتباطی تنگاتنگ و تکمیلی با یکدیگر دارند. در اجرا، شعر زیرساختِ ذهن و زبانِ موسیقی است و پیوندی استوار با آن دارد. درحقیقت آنچه را که آواها و سازها به کمک اصوات بیان می‌کنند، واژگان به صورت ملموس‌تر برای ما روشن می‌کنند. در این پژوهش بین ارشته‌ای، القاگری آواها به سبب تکرار صامت‌ها و مصوّت‌ها براساس دیدگاه موریس گرامون و به روش توصیفی تحلیلی بیان شده‌ است. محور جانشینی واژگان با توجّه به نظریۀ گرامون، زوایای القای معنا و تاثیرگذاری شعر و تاثیر شعر و موسیقی بر یکدیگر را نشان می‌دهد که براساس معرفی نمونه‌های موسیقی آوازی و به خصوص «قاصدک» اخوان ثالث با اجرای شجریان، ارزیابی شده است. دستگاه‌های آوازی در موسیقی ایرانی، دارای مشخّصات خاص خود و بیان کنندۀ حالات مختلفی هستند. آهنگساز و خواننده باید با توجه به مفهوم و محتوای اشعار برگزیده، به انتخاب دستگاه و گوشه‌های آوازی متناسب با آن بپردازند. این پژوهش به این نتیجه منتهی شد که آواها و کلام، با خاصیّت روشنی، درخشانی و تیرگی، در انتقال دو گفتمان امیدِ اندک و یاسِ غالب، موفق بوده اند و آوا، رنگ احساس موسیقی و سازها را انتخاب می‌کند و سبب تاثیرگذاری بیشتر و ماندگارترشدن شعر و آثار موسیقایی می‌شود.

the poetic infrastructure of shajarian's song: the case of dandelion

literature and music have a close and complementary relationship with each other. in performance، poetry is the infrastructure of mind and the language of music، with which it has a strong connection. in fact، what melodies and musical instruments express through the sounds، the poetry manifests more tangibly via words. in this interdisciplinary research، the induction of sounds، due to the repetition of consonants and vowels، has been examined in the light of murice gerammont's theory and via a descriptive-analytical approach. accordingly، the pragmatic axis shows the angles of inducing meaning and، more importantly، the effectiveness of poetry and the way music and poetry influence each other، which is examined via the introduction of examples of vocal music and، specifically، akhavan sales's dandelion performed by mohammad reza shajarian. each vocal division in iranian music has its own characteristics and expresses different moods، and both the composer and the singer should select the music division and vocal corners with the consideration of the meaning and the content of the selected poems. the results show that sounds and words، with clarity، brilliance and darkness، have been successful in conveying the two discourses of slight hope and overwhelming despair and that it is the sound which determines the color of the feeling of the music and instruments and makes the poetry and musical works more effective and lasting.