استندآپ‌کمدی گونه‌ای بیناهنری در ادبیات معاصر

استندآپ‌کمدی گونه‌ای هنر شنیداری دیداری است که در دهه‌های اخیر مورد توجه جدی قرار گرفته است. استندآپ‌کمدی ترکیبی از هنرهای کلامی و نمایشی است که از ادبیات شفاهی گرفته ‌شده ‌است و ریشه در فرهنگ عامیانه دارد. این هنر به رشته و گرایش‌های متعددی تعلق دارد، ازجمله روایت‌گری، بازیگری، موسیقی، مجری‌گری و سخنوری. برای اجرای آن، کمدین‌ها روی صحنه به‌صورت زنده با تماشاچیان صحبت می‌کنند و با بیان روایت‌هایی طنزآمیز از زندگی و مسائل جامعه، مخاطبان را سرگرم می‌کنند و با خنداندن آنان، باعث تخلیة روحی آنان می‌شوند. نتایج این بررسی نشان می‌دهد که با توجه به خصوصیات استندآپ‌کمدی، این هنر بینارشته‌ای در آینده فراگیر خواهد شد. این گونة هنری مدرن کارکردهای مختلفی دارد؛ ازجمله سرگرمی، آموزش، ایجاد همبستگی و همدلی اجتماعی و نقد مسائل سیاسی و اجتماعی و مهم‌ترین ویژگی‌های آن بیناهنری بودن، روایت‌گری، مخاطب‌‌محوری، انتقادی بودن، بداهه‌پردازی، سیال بودن و بهره‌مندی از زبان عامیانه و محاوره‌ است. در این مقاله، ضمن نگاهی به تاریخچة استندآپ‌کمدی در گذشته و امروز ایران، کارکردها، ساختار و ویژگی‌های آن معرفی و مهم‌ترین درون‌مایه‌ها، ارکان، سبک‌ها و شگردهایی که کمدین‌ها در خلق این‌گونه نمایش‌ها به‌کار می‌برند، توضیح داده‌ می‌شود و به‌عنوان نمونه، سه مورد از اجراهای ایرانی تحلیل می‌شود.

stand-up comedy as an interartistic genre in contemporary literature

stand-up comedy is a type of audio-visual art that has received serious attention in recent decades. it is a combination of verbal and dramatic arts derived from oral literature and deeply ingrained in folk culture. stand-up comedy encompasses different forms of art and performance such as storytelling، acting، music، presenting and oration. comedians engage with the audience directly on stage، regaling them with amusing anecdotes about life and societal matters، inducing laughter and providing a mental release. the findings of this survey indicate that owing to the distinctive features of stand-up comedy، this form of art will gain significant popularity in future. this particular form of contemporary art serves various purposes including، entertainment، education، creating social solidarity and empathy، as well as critiquing political and societal issues. its notable interartistic features encompass storytelling، being audience's oriented، being critical، improvisational، flexibility، and drawing on informal language and colloquialisms. the present article explores the history of stand-up comedy in iran، its functions، its structure and defining characteristics. additionally، the article delves into the significant themes، elements، styles، and techniques employed by comedians in crafting their performances، and three cases of iranian performances are analyzed as examples.