ارزیابی تاثیرات محیط‌های انسان ساخت بر میزان افسردگی شهروندانمطالعه موردی: کلانشهر اصفهان

امروزه سلامت روان، به عنوان یکی از مخاطرات جدی، در نواحی سکونتی کشورهای در حال توسعه اهمیت ویژه یافته است. مسئله اصلی پژوهش، کاهش سلامت‌روان و شیوع انواع اختلالات روانی در میان شهروندان با تاکید بر شاخص افسردگی بود. پژوهش های پیشین موضوع افسردگی را از ابعاد شخصیتی و اجتماعی اقتصادی مورد بررسی قرار داده اند. امّا تعداد کمی از پژوهش ها در داخل کشور ایران به ارزیابی تاثیرات محیط‌های انسان ساخت بر افسردگی پرداخته‌اند. هدف اصلی این پژوهش، بررسی ارتباط معنادار و میان متغیرهای کالبدی با شاخص افسردگی و همچنین شناسایی متغیرهای تاثیرگذار بود. با توجه به ماهیت مسئله پژوهش که در کلانشهرها بیشتر نمود دارد، کلانشهر اصفهان به عنوان مطالعه موردی انتخاب شد. برای دستیابی به نتایج بهتر، دو محله از کلانشهر اصفهان (مفت آباد و مرداویج) که در سال‌های اخیر تغییرات کالبدی زیادی را تجربه کرده و در عین حال از تنوع محیطی بالایی برخوردار هستند، انتخاب شدند. برای گردآوری اطلاعات از دو پرسشنامه کیفیت محیطی محقق ساخته براساس شاخص های محیطی (زیبایی و نظم بصری، جذابیت عملکردی، فرم کالبدی و آسایش محیطی) و همچنین ویرایش دوم پرسشنامه استاندارد افسردگی بک و همکاران (1996) استفاده شد. در مجموع 203 نفر از ساکنان محله مفت آباد و 231 نفر از ساکنان محله مرداویج در تکمیل پرسشنامه ها همکاری کردند. تحلیل اطلاعات نیز با استفاده از ضریب همبستگی معمولی و جزئی و رگرسیون خطی چند متغیره انجام شد. براساس یافته‌های پژوهش نمره میانگین افسردگی در محله مفت‌آباد برابر با 2.06 و در محله مرداویج برابر با 0.98 و در نمونه آماری پژوهش برابر با 1.49 حاصل شد. طبق نتایج ضریب همبستگی پیرسون، در هر دو محله مورد مطالعه، تمام متغیرهای مستقل با متغیر وابسته پژوهش، رابطه معنادار و معکوس داشتند. به این معنا که با بهبود شاخص‌های محیط انسان ساخت، افسردگی شهروندان کاهش پیدا می‌کند. تحلیل رگرسیون نشان داد که در محله مفت‌آباد، تنها متغیر آسایش محیطی قادر به پیش‌بینی تغییرات متغیر وابسته بود. در این زمینه متغیر آسایش محیطی در محله مفت‌آباد حدود 31 درصد از تغییرات افسردگی ساکنان محله را پیش‌بینی می کند. در محله مرداویج متغیرهای جذابیت عملکردی و همچنین آسایش محیطی به ترتیب بیشترین توانایی برای پیش‌بینی متغیر وابسته را داشتند. در این رابطه متغیر جذابیت عملکردی 43.3 درصد و آسایش محیطی 18.8 درصد از تغییرات متغیر وابسته را تعیین می کنند. نتیجه آنکه رابطه میان برنامه‌ریزان شهری و روانشناسان باید تقویت شود تا سیاست‌هایی اتخاذ شود که از طریق برنامه ریزی و طراحی محیط‌های انسان ساخت، بتوان شاخص های سلامت‌روانی شهروندان را بهبود بخشید.

evaluation the effects of built environments on the depression level of citizens case study: isfahan metropolitan

introduction: today, there are increasing concerns throughout the world about the relationship between urban life and psychological health. according the reports of the world health organization, mental disorders constitute 12% of the all diseases in the world. depression is one of the most important mental disorders. depression, today, has become an essential problem in the world. with prevalence of depression in the urban communities, this disease seems very normal. but this disease is very important and serious and the factors having impact on it have to be evaluated. previous studies have considered depression from personality and social-economic dimensions. yet some research have emphasized on the physical environment of the depression. for example, extensive studies in hong kong showed that inaccessibility to green spaces and public services and also existence of high buildings and high residential density is accompanied with a higher level of mental disorders such as depression. methodology: the main objective of this research is to evaluate the mutual relationship between the physical quality of the moftabad and mardavij neighborhoods of isfahan and the incidence of depression in the residents of these neighborhoods. in this research, two questionnaires of environmental quality realized based on the environmental indices and also second edition of the standard questionnaire of beck et al (1996) have been used to gather data. the number of 434 questionnaires was completed for two neighborhoods. data analysis was performed using normal and partial correlation coefficient and linear regression. result: results of the study showed that in the all environmental variables of physical quality, moftabad neighborhood is lower than mardavij neighborhood. in total, the final score of environmental quality for moftabad neighborhood is estimated .96 and for mardavij neighborhood are 2.91. results regarding the dependent variable of the research imply that the incidence of depression is higher in the residents of moftabad neighborhood than mardavij neighborhood. the mean score of depression in the moftabad neighborhood is 2.06 and in the mardavij neighborhood is equal to 0.98. results of evaluation of the pearson’s coefficient showed that the variable of environmental comfort has the highest power of correlation with the incidence of depression in the citizens of moftabad neighborhood. findings of investigation in the mardavij neighborhood also showed that all independent variables have a significant and inverse relationship with the dependent variable of this study. based on the obtained results, the variable of visual beauty and order with coefficient of -0.525 has the highest correlation with the dependent variables. results of modeling the changes of dependent variables of this study based on the environmental independent variables suggest that in the moftabad neighborhood, only the environmental comfort variable is capable to predict the changes of dependent variables. in this regard, standard coefficient of the mentioned variable is -.311. in the mardavij neighborhood the variables of functional attraction as well as environmental comfort, respectively, have the highest capability to predict the dependent variable. in this regard, the variable of functional attraction determined 43.3% and environmental comfort 18.8% of the changes of the dependent variable.conclusion: results of the present research consistent with the other studies revealed that individuals who live in the urban environment with low quality are more exposed to depression than other individuals. therefore, communication between urban planners and psychologists has to be reinforced so that strategies and policies are adopted that through planning and designing environment the indices of mental health of citizens such as depression can be improved.