شناسایی و تحلیل پیشران‌های کلیدی موثر بر توسعه گردشگری پایدار با رویکرد آینده‌پژوهی (مطالعه موردی: استان گیلان)

گردشگری صنعتی است که توسعه آن نیازمند شناخت و آگاهی کافی از مسائل و عوامل موثر اقتصادی، اجتماعی و فرهنگی هر منطقه است. در صنعت گردشگری و به ویژه برنامه‌ریزی در جهت توسعه گردشگری پایدار، پرداختن به آینده و برنامه‌ریزی در جهت نیل به آینده‌ی مطلوب، جز لاینفک فرآیند برنامه‌ریزی و توسعه محسوب می‌شود.آینده‌پژوهی به عنوان رویکردی نوین در شناخت تحولات آینده مطرح است که در ترسیم آینده گردشگری پایدار نیز می‌تواند سهم بسزایی داشته باشد. هدف از این پژوهش شناسایی پیشران‌هایی است که در آینده  بر توسعه گردشگری پایدار استان گیلان تاثیرگذار خواهند بود. در پژوهش پیش‌رو، با بکارگیری روش تحلیل ساختاری که یکی از روش‌های متداول آینده‌پژوهی است، با استفاده از نرم‌افزار میک‌مک، شاخص‌های توسعه گردشگری پایدار استان گیلان تحلیل شده است. برای دستیابی به یافته‌های پژوهش موردنظر، ابتدا 38 شاخص در چهار بعد اصلی(زیست‌محیطی، کالبدی، اجتماعی- فرهنگی و اقتصادی) از میان اسناد فرادست و پژوهش‌های مرتبط با موضوع استخراج شده و با استفاده از نظرات 26 نفر از کارشناسان و متخصصان، ماتریس تاثیرات متقاطع تشکیل شده است. در ماتریس تاثیرات متقاطع میزان ارتباط این متغیرها (میزان تاثیر هر یک از عوامل بر سایر عوامل)توسط کارشناسان متخصص تشخیص داده می‌شود. در ادامه با بهره‌گیری از روش تحلیل ساختاری، عوامل کلیدی تاثیرگذار بر وضعیت آینده توسعه گردشگری پایدار استان گیلان، استخراج و مورد تحلیل و بررسی قرار گرفته‌اند. برای استخراج عوامل پیشران، به رتبه‌بندی متغیرهای موردنظر به لحاظ تاثیرگذاری و تاثیرپذیری (مستقیم و غیرمستقیم) پرداخته‌شده است.  نتایج این پژوهش براساس خروجی نرم‌افزار میک‌مک نشان داد که دوازده پیشران اصلی در توسعه گردشگری پایدار استان گیلان تاثیرگذار است که به ترتیب شامل: تراکم جمعیت در مناطق گردشگرپذیر، ارتقای سطح آگاهی‌های زیست‌محیطی، میزان اشتغال‌زایی در مشاغل سودآور بخش گردشگری، میزان سرمایه‌گذاری‌های بخش خصوصی، استفاده بهینه از زمین، رقابت‌پذیری، گسترش فضاهای ساخته‌شده مرتبط با گردشگری، افزایش زیرساخت‌های حمل‌و‌نقل منطقه‌ای، مشارکت و همبستگی گروه‌ها و ساکنان محلی، برگزاری جشنواره‌های فصلی و فرهنگی، کاهش میزان آسیب‌رسانی اکولوژیکی، اطلاع‌رسانی مردم در ارتباط با اهمیت وجود گردشگران در ناحیه موردنظر. این پیشران‌های اصلی باید در برنامه‌ریزی‌های توسعه گردشگری پایدار استان گیلان از طریق سازمان‌های مربوط در نظر گرفته شوند تا ضمن حفاظت از وضعیت موجود توسعه گردشگری پایدار برای زمان حال و آینده به‌صورت اصولی محقق شود.

identifying and analyzing key drivers affecting sustainable tourism development with a futures research approach (case study: guilan province)

the development of the tourism industry requires adequate knowledge and awareness of the effective economic, social, and cultural issues and factors of each region. future study is recognized as a novel and modern approach to understanding future developments, which may also play a crucial role in shaping the future of sustainable tourism. the goal of this research was set to identify the drivers with the potential to influence the development of sustainable tourism in gilan province in the future. using the micmac software and benefiting from the structural analysis method, one of the common methods of future study, this study analyzed the indices of sustainable tourism development in gilan province. first, 38 indicators in four main dimensions were extracted from the upstream documents and studies related to the subject to obtain the relevant research findings. then, the cross-impacts matrix was made by using the opinions of 26 experts and specialists. the obtained study results based on the output of micmac software revealed the twelve major drivers influencing the development of sustainable tourism in gilan province, which are given in order below: the population density in tourist areas, improving the level of environmental awareness and information, the employment rate in profitable jobs in the tourism sector, the amount of private sector investments, optimum use of land, competitiveness, expansion of tourism-related built spaces, increasing the regional transportation infrastructures, participation and solidarity of local groups and residents, holding seasonal and cultural festivals, reducing the ecological damage rate, and informing people about the importance of tourists in the studied area