تدوین مولفه‌های اهمیت و ضرورت نقد معماری؛ تحلیل محتوای کیفی آراء منتقدان و صاحب نظران داخلی و خارجی دوره‌ معاصر

امروزه نقد یکی از ارکان اصلی رشد و شکوفایی علوم و هنرها در جوامع پیشرفته به حساب می‌آید. با این وجود در رشته‌ معماری، نقد موضوعی مهجور و بدون سازوکار مشخص باقی مانده است. عدم تلاش کافی برای برطرف کردن ابهام‌های حوزه‌ نقد معماری نشان دهنده این واقعیت است که اهمیت و ضرورت این مقوله به طور صریح و شفاف درک نشده است. بنابراین در این پژوهش، ابتدا با واکاوی معنی اهمیت و ضرورت و استخراج مولفه‌های آن، بررسی آراء 100 تن از پژوهشگرانِ منتقد و صاحب نظران داخلی و خارجی نقد معماری در طول سی سال اخیر، با اتخاذ روش تحقیق توصیفی-تحلیلی انجام پذیرفته و سپس به منظور بررسی و تحلیل آراء صاحب نظران منتخب از روش تحلیل محتوای کیفیِ جهت دار و استقرایی استفاده شده که با بکارگیری از نرم افزار2020 maxqda، اطلاعات جمع‌آوری شده کدگذاری و طبقه‌بندی گردیده است، سپس نتایج تحلیل اطلاعات در قالب 174 خرد مقوله، 41 مقوله و10 ابر مقوله ارائه شده است. در نهایت نتایج این پژوهش بصورت 10 مولفه‌های اصلی اهمیت و ضرورت نقد آثار معماری بر اساس آراء صاحب نظران منتخب از نظرارزشمندی موضوع نقد، دلایل نیاز به موضوع نقد معماری، فواید پرداختن به این مقوله و پیامد‌های کم توجهی به این موضوع تدوین و سپس بررسی و تحلیل شده است که تحلیل نتایج نشان دهنده‌ بیشترین تاکید صاحب‌نظران بر مولفه وجود بحران و مشکلات متعدد در حوزه‌ نقد معماریبه عنوان دلیلی بر نیاز مبرم به پرداختن به این مقوله است. علاوه بر این آمار به دست آمده از بررسی پژوهشگران منتقدِ و غیر منتقد حوزه نقد معماری، نشان‌دهنده‌ کمبود و فقدان شدید منتقدِ حرفه‌ای معماری در ایران، در مقایسه با غرب و بی‌توجهی بیشتر به اهمیت و ضرورت این مقوله‌ مهم در داخل کشور است.  

the importance and necessity of architectural critique: a qualitative, content-analysis of the views of contemporary iranian and foreign scholars

introduction: today, criticism is one of the main pillars of the prosperity of science and art in advanced societies. however, in the architecture, the criticism remains abandoned without a clear and specific mechanism and so far, it’s not been able to emerge as a specialized activity and regulated process. the insufficient efforts to research architectural criticism reflect that “the importance and necessity” of this topic is not yet clearly understood. therefore, this paper seeks a response to the question of what are the components of the importance and necessity of architectural criticism as stated by domestic and foreign scholars? and what are their priorities?methodology: in this research, first by defining the meaning of “the importance and necessity” and then by extracting its components, the opinions of 100 domestic and foreign scholars and critiques who have researched about architectural criticism during the last thirty years have been studied. the collected information has been encoded and classified by adopting a qualitative approach of the directional and inductive content analysis method by using maxqda 2020.results: then the results of information analysis have been achieved in form of 174 sub-categories, 41 categories, and 10 super-categories which present the main components of the importance and necessity of architectural criticism based on the opinions of the selected scholars and critics. these 10 components include 1. the special place of architecture is a complex interdisciplinary and meta-disciplinary, influential on and influenceable by different sciences. 2. the special place of architectural criticism as a key field of study in architecture.3. architectural criticism creates the link between architects, researchers, critics, and users. 4. the existence of several problems in the architecture. 5. the existence of differences in the definition and nature of architecture and issues related to this field among architects and scholars. 6. the existence of various crises about architectural criticism. 7. the impact of criticism on the growth and promotion of architecture. 8. promoting the culture of scientific and disciplined criticism and improving the quality of architectural criticism. 9. turning architectural problems into crises. 10. the continuation of the process of decay and inefficiency of architectural criticism. conclusion: furthermore, analyzing the results shows that the major emphasis of scholars is on the component of “the existence of a crisis and problems about architectural criticism”. also, the statistics captured from the study of scholars and critics show the severe shortage and absence of professional architectural critics in iran compared with the west and more neglect of this important category in the country.