بررسیِ میزان توجه به شئون معصوم(ع) در تقنین احکام باب قصاص قانون مجازات اسلامی و سنجش کارآمدی آن

مطابق با اصل (4) قانون اساسی کلیه قوانین و مقررات باید براساس احکام اسلامی باشد. نظر به اینکه منبع استنباط بسیاری از احکام اسلامی، روایات منقول از امامان معصوم(علیهم‌السلام) است، یکی از الزامات قانون‌گذاری کارآمد توجه به جایگاه و منصب امام در بیان حدیث است؛ چه آنکه گاهی امام در جایگاه قاضی، گاهی به‌عنوان زعیم و حاکم جامعه اسلامی و در اکثر موارد در جایگاه یک مبلغ، به بیان احکام الهی پرداخته است. بدیهی است، در صورتی که قانون‌گذار با روایتی که ماهیت قضایی یا حکومتی دارد مواجه‌ی الهی و ابدی داشته باشد، ممکن است قانون در مقام اجرا فاقد کارآمدی لازم باشد و حتی زمینه‌ی سوء‌استفاده مجرمین حرفه‌ای را فراهم آورد. این پژوهش به روش توصیفی و تحلیلی سعی داشته با تفکیک روایات الهی، قضایی و حکومتی در باب قصاص میزان توجه متولیان قانون‌گذاری به جایگاه و منصب امام در این باب را بررسی و تحلیل کند. بررسی باب قصاص در قوانین کیفری مصوب 1361 و 1370 نشان می‌دهد قانون‌گذار در برخی موارد تفکیک دقیقی از روایات الهی، قضایی و حکومتی انجام نداده است. همین امر در برخی موارد جرم‌زا بودن قانون‌ را به‌دنبال داشته است. گرچه با تصویب قانون مجازات اسلامی در سال 1392 توجه بیشتری به منصب و جایگاه امام در صدور احکام شده است، لیکن بازنگری در این قانون در خصوص قتل به عادت اهل ذمه توسط مسلمانان ضروری می‌نماید.

a study of the weight given to the status of infallible imam in legislation of qisas rulings of the islamic penal code and assessing its efficacy

according to article (4) of the constitution، all laws and regulations must be based on islamic rules. considering that the source of derivation of many islamic rulings is hadiths، one of the requirements of effective legislation is to pay attention to the position and position of the imam in the statement of hadith; because sometimes the imam in the position of a judge، sometimes as a leader and ruler of the islamic society، and in most cases in the position of a preacher، expressed the divine decrees. it is clear، if the legislator is faced with a permanent sentence with a narrative that is of a judicial or governmental nature، the law may lack the necessary efficiency in its implementation and may even provide the basis for abuse by professional criminals.this research، using a descriptive and analytical method، tries to separate the divine، judicial، and governmental narratives regarding qisas، to investigate and analyze the level of attention of the legislative trustees to the position and office of the imam in this regard. studying the articles of retribution section in the criminal laws approved in 1361 and 1370 shows that in some cases، the legislator did not make a precise distinction between divine، judicial and governmental traditions. this has resulted in criminalization of the law in some cases. although with the approval of the islamic penal law in 2012، more attention has been paid to the position and status of the imam in issuing rulings، but it has been considered necessary to review this law regarding the habitual killing religious minorities by muslims.