ارزیابی رویکرد نقد منبع در مطالعات اسلامی و قرآنیِ خاورشناسان معاصر

وحی در اعتقاد موحدان تاریخ، ارتباط خالق یکتای جهان با بندگان برگزیده ای است که برای هدایت بشر و راهنمایی او به سعادت دنیا و آخرت از سوی او فرستاده شده است. سلسله طولانی این برگزیدگان از ابتدای تاریخ بشر به عنوان پیامبران الهی، چهره های شناخته شده ای هستند و هر کدام از آن ها نیز با اتصال به منبع آسمانی، از طریق وحی، رسالت خود را تایید کرده و آن چه برای ایفای نقش خود لازم بوده، دریافت کرده اند. در بحث از رویکردهای مستشرقان به قرآن، این سوآل مطرح است که آیا منابع اسلامی، از جمله قرآن کریم، در بازسازی و تبیین حقیقت خاستگاه‌های اسلام و تاریخ واقعی صدر اسلام ارزش و اعتبار یک سند تاریخی را دارند یا خیر؟ و این بحث فارغ از بحث باورمندی به وحیانیت قرآن و نبوت پیامبر اکرم (ص) صورت گرفته است و می‌گیرد. تبیین این مساله، لازم و ضروری است تا حقانیت دین اسلام و وحی قرآنی و برتری آن بر تمام ادیان الهی اثبات شود. پژوهه حاضر با بهره جستن از شیوه توصیفی و تحلیلی و با رویکرد انتقادی همراه با گردآوری و تجزیه و تحلیل اطلاعات سامان یافته و به رویکردهای سنتی و نقادانه به وحی‌پژوهی خاورشناسان معاصر پرداخته است. یافته های پژوهش نشان می دهد که محققان غربی و خاورشناسان با تمسّک به این اصول و با توجه به مشابهت های موجود در قرآن و منابع قبل از خود مانند تورات و انجیل، فرضیه‌های موجود را درباره مصادر قرآن مطرح کرده اند که هیچ کدام مورد قبول مسلمانان نیست، ادعاهای آن ها حتی بر پایه مبانی خودشان نیز دچار مشکلات روش شناختی است.

evaluating the source-critical approach in islamic and qur’anic studies of contemporary orientalists

the critical approach of contemporary orientalists in islamic and qur’anic research is primarily anchored in two central axes: the examination of islamic sources in general and the qur’an in particular. this approach, focusing on -ḥadīth- (prophetic traditions) and islamic tradition as key interpretive sources for qur’anic issues, engages with topics such as the temporal and spatial origins of the qur’an and the degree of its historical credibility in reconstructing events from early islam. a central concern of these studies is assessing the validity of islamic sources for representing the “true history” of islam, without addressing the qur’an’s revelatory nature or the prophethood of the prophet muhammad (pbuh). the present study, aiming to elucidate and critique these approaches while affirming the authenticity of islam and the supremacy of qur’anic revelation over other divine religions, employs a descriptive-analytical methodology. through library research and data analysis, it examines both traditional and critical perspectives of orientalists. the findings reveal that orientalist hypotheses about the sources of the qur’an—often grounded in perceived parallels between the qur’an and earlier texts such as the torah and the gospels—are deemed invalid by muslim scholars and are methodologically flawed. these outcomes underscore the limitations of western analytical frameworks in engaging with the qur’an and islamic sources, demonstrating the inadequacy of prevalent orientalist approaches in explaining islamic history.