«آینده پژوهی»؛ فصل مشترک مطالعۀ تطبیقی «طراحی پژوهی» با «دین پژوهی»

از منظر طراحی پژوهی، دیزاین، کنشی تکنولوژیکی و شامل بازه هی از فرآیندهای شناختی، استراتژیک و عملی در رویارویی با موقعیت طراحی است که به ترتیب، اهداف شناخت، سازمان دهی و سناریو سازی را دنبال می کنند؛ این در حالی است که توجه به زمینه موفقیت، بخش جدایی ناپذیر فرآیندهای مذکور است. از سوی دیگر اندیشمندان بزرگ اسلامی، از دیسیپلین فقه نیز با عنوان صناعت یاد می کنند. در این دیسیپلین، انسان، موجودی پویا در ابعاد گوناگون و اسلام نیز دینی جاوید و متعلق به همه ی زمان ها و مکان ها در نظر گرفته می شود که این امر، وجود فقیهان مجتهد را جهت پاسخگویی به مسائل و نیازهای فکری و عملی مسامانان، ایجاب می کند. در این راستا، فقیه، برای پاسخ به مسائل کنونی با توجه به ظرف و زمینه ی آن ها و با در نظر داشتن احکام صریح، دست به استنباط بهترین تبیین در قالب احکام فرعی می زند؛ بنابراین با دیدگاهی تطبیقی نه‌تنها دو دیسیپلین یادشده در تعارض با یکدیگر قرار ندارند؛ بلکه می‌توان هر دو را متعلق به حوزه‌هایی از معرفت بشری دانست که ضمن منفک بودن از دیگر حوزه‌های معرفتی که صرفاً بر شناخت محض تاکید دارند، حکمت عملی ناظر بر مقولات آینده و طراحی در برمی‌گیرد؛ در همین راستا پژوهشِ کیفی حاضر در دسته‌ی پژوهش‌های کاربردی قرار می‌گیرد و با به کار بستن روش توصیفی - تحلیلی، پرداختن به مضامین مشترک قابل طرح در دو دیسیپلین فقه و دیزاین را که نقشی اساسی در ترسیم آینده‌های مرجح دارند، از جمله دغدغه‌ی حل مسئله، نقش منبع معرفتی شهود، استراتژی منطقی ربایشی و پژوهش از طریق طراحی به‌مثابه روش‌شناسی، در دستور کار خود قرار داده است.

“future studies”; as a common intersection of the comparative study between “design studies” and “religious studies”

the main concern of the design category in design studies is the process of creating an idea in the majority of strategies and solutions to face a specific problem and practical action to solve it in such a way that paying attention to the context of the problem is an integral part of the mentioned process. on the other hand, great islamic thinkers also refer to the discipline of jurisprudence as sanaat; in such a way that the jurist infers and presents the best shariah explanation to answer current issues according to their content and context; therefore, from a comparative point of view, not only the two mentioned disciplines are not in conflict with each other; rather, both of them can be considered as belonging to areas of human knowledge that, while being separate from other areas of knowledge that only emphasize pure knowledge, include practical wisdom that oversees the categories of the future and design; in this regard, the current qualitative research is included in the category of applied research, and by using the descriptive analytical method, it deals with the common themes that can be proposed in the two disciplines of jurisprudence and design.