احصاء شاخص‌های ارزیابی مدل‌های دیدبانی و امتیازدهی آن‌ها

هدف: دیدبانی یکی از ارکان مهم آینده‌پژوهی و مقدمه پروژه‌ها و پژوهش‌های این حوزه است. اگر آینده‌پژوهی به یک ساختمان تشبیه شود، دیدبانی صحیح همچون پی‌ای محکم و قابل اتکا برای آن خواهد بود. در موضوع دیدبانی پژوهشگران مختلف مدل‌های متعددی را ارائه کرده‌اند. این مدل‌ها بر اساس شرایط و ویژگی‌های پیرامونی هر پژوهش ارائه شده و با یکدیگر متفاوت هستند. هدف اصلی پژوهش حاضر احصاء شاخص‌های ارزیابی مدل‌های دیدبانی و شناسایی ویژگی‌ها و نقاط قوت و ضعف 36 مدل از مدل‌های دیدبانی موجود با تمرکز بر مدل‌ها دیدبانی ارائه شده در ده سال اخیر و مدل‌های رایج در گذشته بر اساس شاخص‌های مذکور است و در راستای آن اهداف دیگری چون تعیین رابطه امتیازدهی به مدل‌های دیدبانی نیز دنبال شد.روش: این پژوهش از منظر هدف کاربردی بوده و در زمره پژوهش‌های ترکیبی قلمداد می‌شود و در آن از روش‌های مطالعات کتابخانه‌ای، پنل خبرگان و پرسش‌نامه استفاده شده است. یافته‌ها: در این پژوهش 36 مدل از میان مدل‌‌های موجود دیدبانی استخراج و تشریح و دوازده شاخص نهایی بر مبنای نظر خبرگان به منظور ارزیابی آن‌ها مشخص شده است. همچنین شاخص‌های مذکور بر مبنای اهمیت آن‌ها توسط خبرگان وزن‌دهی شده و رابطه‌ای به منظور امتیازدهی به مدل‌های دیدبانی ارائه و در نهایت 36 مدل دیدبانی بر اساس این رابطه امتیازدهی شده‌اند.نتیجه‌گیری: نتایج نشان می‌دهد سه مدل دیدبانی مومنی‌زاهد، ساکالیدیس و همکاران و کالز بیشترین امتیازات را کسب کردند. همچنین بر اساس شاخص‌های ارزیابی نهایی، مدل‌های دیدبانی‌ای که در هر یک از آن‌ها دارای نقاط قوت بیشتری بودند معرفی شدند.

statistics of evaluation indicators of observation models and their scoring

purpose: observation is one of the important pillars of futures studies and the introduction of projects and researches. if it likened to a building, correct observation will be like a solid and reliable foundation for it. different researchers have presented several observation models. these models are presented based on the surrounding conditions and characteristics of each research and are different from each other.the main purpose of the current research is to calculate the evaluation indicators of observation models and to identify the characteristics, strengths and weaknesses of 36 existing models, focusing on last ten years and common models in the past based on the aforementioned indicators, and, other goals like determining the scoring relationship, observation models were also followed.method: this research is practical from the point of view of the goal and is considered as mixed research and it uses the methods of library studies, expert panel and questionnaire.findings: in this research, 36 models were extracted and explained from among the existing observation models, and twelve final indicators were determined based on the opinion of experts in order to evaluate them. the mentioned indicators were weighted based on their importance by experts and a relationship was presented to score the observation models and finally 36 observation models were scored based on it.conclusion: the results show that the three observation models of momenizahed, sakalidis and cuhls got the most points. based on the final evaluation indicators, observation models were introduced that had more strengths in each of them.