ارزیابی اندیشه معاصرت قرآنی در آراء تفسیری امام خمینی و علامه طباطبایی

نظریۀ معاصرت قرآنی تلاشی برای به‌روز شدن و تازه گشتن فهم ما از قرآن متناسب با نیازسنجی در هر عصر است که البته با خوانش‌های بسیار متفاوتی توسط اندیشمندان اسلامی همراه بوده و همین امر موجب شده تا دست‌یابی به یک خوانش صحیح از این نظریه ضروری بنماید. این پژوهش با روش توصیفی‌تحلیلی و با تمرکز بر آراء تفسیری علامه طباطبایی و امام خمینی، درصدد مطالعۀ تطبیقی مبانی نظریۀ معاصرت قرآنی از نگاه این دو اندیشمند معاصر است. نتایج پژوهش بیانگر آن است که قرائت خاصی از نظریۀ معاصرت قرآنی مبتنی بر رویکرد مقاصدی در آراء تفسیری این دو مفسر قابل ردیابی است. نگرش نظام‌مند به معارف قرآن کریم، مطابقت کتاب تکوین و کتاب تدوین، ضرورتِ گذار از مفهوم به مصداق، تسرّی دادن خطابات قرآنی و بهره بردن از تجلّیات دائمی قرآن، از مهم‌ترین مبانی نظریۀ معاصرت از نگاه امام و علامه است. این قرائت با در نظر گرفتن مراتب متعدد برای حقیقت واحد قرآن، در عین آنکه نسبیّت در فهم را منتفی می‌داند، با اعتبار بخشیدن به فهم‌های مختلفی که هر کدام متناظر با یکی از مراتب آن حقیقت واحده است، زمینه را برای برقراری گفت‌وگو میان نیازهای روز و قرآن کریم در جهت پاسخ‌گویی به این نیازها فراهم می‌سازد.

evaluating the theory of quranic contemporaneity in the exegetical views of imam khomeini and allāmeh ṭabāṭabāʾī

the theory of quranic contemporaneity is an effort to renew and update our understanding of the quran according to the needs of each era. this theory has been interpreted in widely varying ways by islamic scholars, highlighting the necessity of establishing a correct and balanced interpretation. this study employs a descriptive-analytical method, focusing on the exegetical views of allāmeh ṭabāṭabāʾī and imam khomeini, aiming to conduct a comparative analysis of the theoretical foundations of quranic contemporaneity from the perspectives of these two contemporary scholars. the research findings indicate that a specific interpretation of the quranic contemporaneity theory, based on a maqāṣid-oriented (purposive) approach, is evident in their exegetical perspectives. the main foundations of this theory, as seen by imam khomeini and allāmeh ṭabāṭabāʾī, include a systematic perspective on quranic teachings, the correspondence between the kitāb al-takwīn (book of creation) and the kitāb al-tadwīn (book of revelation), the necessity of transitioning from conceptual understanding to practical application, extending quranic addresses to all contexts, and benefiting from the perpetual manifestations of the quran. this interpretation, while rejecting relativism in understanding, validates diverse interpretations by recognizing that each interpretation corresponds to a specific level of the quran’s singular truth. this approach facilitates dialogue between contemporary needs and the holy quran, enhancing its capacity to address evolving human challenges effectively.