چالش های بنیادی حقوق ایران در زمینه قرارهای تامین کیفری در سنجه قانون آیین دادرسی کیفری فرانسه

قرارهای تامین کیفری از مهم‌ترین ابزارهای تضمین حضور متهم و رعایت حقوق بزه‌دیده در فرآیند دادرسی کیفری به شمار می‌روند. با این حال، بررسی دقیق قانون آیین دادرسی کیفری و رویه‌های قضایی نشان می‌دهد که چالش‌ها و خلاهای متعددی در زمینه صدور، اجرا و نظارت بر این قرارها وجود دارد. مقاله حاضر با تحلیل انتقادیِ ساختار قانونی و اجرایی- عملی قرارهای تامین، به‌ویژه در حوزه قرار بازداشت موقت، به ارزیابی دقیق شرایط عمومی و خاص صدور این قرارها، وضعیت اشخاص حقیقی و حقوقی به‌عنوان مخاطبان قرار و دسته‌بندی انواع قرارهای تامین در حقوق ایران پرداخته است. مهم‌ترین سوال این پژوهش این است که در قانون آیین دادرسی کیفری ایران چه چالش‌هایی در زمینه قرارهای تامین کیفری در قانون و اجرای آن وجود دارد.؟ این پژوهش علاوه بر شناسایی تعارضات قانونی، ابهامات تفسیری و ضعف در ضمانت اجراها، راهکارهایی برای اصلاح قانون، ایجاد رویه‌های قضایی منسجم و تضمین اصول بنیادین دادرسی منصفانه مانند اصل برائت، تفکیک مقام تحقیق از مقام تعقیب و تناسب قرارها در رهگذر مطالعه تطبیقی با آیین دادرسی کیفری فرانسه ارائه شده است. این مقاله با این رویکرد، با روش توصیفی – تحلیلی و با استفاده از منابع کتابخانه‌ای و رویه عملی تلاش نموده است پس از شناسایی چالش های ساختاری و اجرایی (مانند تعارضات قانونی، ابهامات ساختاری و خلاءهای اجرایی) با توجه به مطالعه تطبیقی با دادرسی کیفری فرانسه، راهکارهای اصلاحی (مانند اصلاح قانون، استفاده از قرارهای نظارت قضایی و ایجاد رویه قضایی منسجم)» را جهت رفع مشکلات موجود ارائه دهد.

fundamental challenges of iranian law regarding criminal warrants (mesures de sûreté) in light of the french code of criminal procedure

criminal warrants are among the most important tools for ensuring the presence of the accused and protecting victims' rights in the criminal justice process. however, a close examination of the code of criminal procedure and judicial precedents reveals numerous challenges and gaps in the issuance, execution, and supervision of these orders. this article provides a critical analysis of the legal and practical framework of criminal warrants, particularly in the area of pretrial detention (détention provisoire). it meticulously evaluates the general and specific conditions for issuing these orders, their application to natural and juridical persons, and the classification of different types of criminal warrants under iranian law. the central question of this research is: what are the challenges in the law and implementation of criminal warrants within iran’s code of criminal procedure? in addition to identifying legal conflicts, interpretative ambiguities, and weak enforcement mechanisms, the article proposes solutions for legal reform, the establishment of consistent judicial procedures, and the protection of fundamental principles of a fair trial, such as the presumption of innocence, the separation of investigative and prosecutorial authorities, and the proportionality of warrants. these solutions are offered through a comparative study, with a special focus on the french code of criminal procedure. this descriptive-analytical article, using library resources and precedents, endeavors to identify structural and procedural challenges—such as legal conflicts, structural ambiguities, and implementation gaps—and, through comparative analysis with french criminal procedure, proposes remedial solutions, including legal reform, greater use of judicial supervision orders, and the creation of unified judicial precedents, to address the existing problems.