ارزیابی نظریهٔ «آنارشیسم فلسفی» برپایهٔ دیدگاه آیت‌الله مصباح یزدی

آنارشیسم در بیشتر موارد با عنوان نظریه‌ای سیاسی شناخته می‌شود و فیلسوفان مسلمانی مانند آیت‌الله مصباح یزدی آن را از زاویهٔ مفروضه‌های سیاسی، بررسی و ارزیابی کرده‌اند؛ با‌این‌حال، این جنبش در مغرب‌زمین به‌مثابهٔ یک نظریهٔ فلسفی، مفروضه‌های خاص و هوادارانی جدی دارد. هرچند آیت‌الله مصباح یزدی آن را یک نظریهٔ فلسفی ندانسته‌اند، منظومهٔ فلسفی ایشان ظرفیت ویژه‌ای برای ارزیابی نظریهٔ آنارشیسم فلسفی دارد. در این مقاله که به روش تحلیل و تفسیر نگاشته شده است، آنارشیسم فلسفی براساس دو روایت حداکثری «رابرت پل ولف» و حداقلی «جان سیمونز» توصیف و تحلیل شده و سپس بر پایهٔ دیدگاه آیت‌الله مصباح یزدی ارزیابی شده است. آنارشیسم فلسفی تعارض «اقتدار دولت» با «اختیار فرد» را طرح کرده و با جانب‌داری از خصلت خودمختاری انسان‌ها با هرگونه اقتدار و الزام سیاسی مخالفت می‌کند. برپایهٔ دیدگاه آیت‌الله مصباح یزدی که الزام اخلاقی را براساس ضرورت بالقیاس توجیه می‌کند، می‌توان سازواری خودمختاری فردی با مراجع اقتدار بیرونی را نتیجه گرفت؛ درحقیقت الزام‌ها برپایهٔ غایاتشان، مسبوق به اختیار پیشینی هستند؛ بدین منظور لازم است رابطهٔ الزام اخلاقی و الزام سیاسی از منظر ایشان بررسی شود. همچنین در پایان مقاله، دیدگاه آیت‌الله مصباح یزدی در ارزیابی آنارشیسم فلسفی با دیدگاه‌های برخی دانشوران غربی مقایسه شده است.

evaluation of the theory of philosophical anarchism based on ayatollah misbah yazdi's point of view

anarchism is often known as a political theory, and native philosophers such as ayatollah misbah yazdi have examined and evaluated it from the perspective of political assumptions. however, in the west, anarchism as a philosophical theory has certain assumptions and serious supporters. although ayatollah misbah yazdi has not investigated anarchism as a philosophical theory, his philosophical system has a special capacity to evaluate the theory of philosophical anarchism. in this article, which is written in the method of analysis and interpretation, philosophical anarchism is described and analyzed based on the two narratives of the maximalist robert paul wolf and the minimal one of john simmons and then it is evaluated based on the viewpoint of ayatollah misbah yazdi. philosophical anarchism proposes the conflict between government authority and individual free will and opposes any political authority and obligation by favoring the autonomy of humans. based on the view of ayatollah misbah yazdi, who justifies the moral obligation based on comparative necessity, it can be concluded that individual autonomy is compatible with external authority. in fact, obligations based on their ends originate from prior free will. for this purpose, it is necessary to examine the relationship between moral obligation and political obligation from their point of view. also, at the end of the article, ayatollah misbah yazdi's point of view in evaluating philosophical anarchism is compared with the points of view of some western scholars.