نقد و بررسی ماهیت علم دینی (مطالعه موردی نقد تعریف‌های علم اقتصاد اسلامی)

دینی‌بودن اقتصاد، به‌مثابه یک علم مهم در عرصه علوم اجتماعی، برای مسلمانان و اندیشمندان آن‌ها یک دغدغه بزرگ است. شکی نیست که فقه، اخلاق و مکتب اقتصادی به‌مثابه علومی دینی در مراکز حوزوی و دانشگاهی تلقی به قبول شده است؛ اما در پذیرش علم اقتصاد اسلامی مشکلاتی وجود دارد. به‌نظر می‌رسد شناخت دقیقی از علم اقتصاد اسلامی که بر پایه‌های صحیح دینی و علمی مبتنی باشد وجود ندارد. شناخت‌های ناقص موجب دور شدن حوزه و دانشگاه از یکدیگر شده و وحدت این دو سازمان موثر برای حل آن دغدغه بزرگ را خدشه‌دار می‌کنند. برای دست‌یابی به تعریف دقیق علم اقتصاد اسلامی، ابتدا تعریف‌های پژوهشگران اقتصاد اسلامی را بر اساس (هدف، موضوع و روش) بیان و نقد کرده و سپس به تعریفی می‌رسیم که دارای ویژگی‌های ذیل است: 1- موضوع، هدف نهایی و روش علم اقتصاد اسلامی جهان‌شمول است؛ 2- جهان‌شمول‌بودن روش بدین معناست که با یک روش کیفی و کمی مبتنی بر سنت‌های الهی «امداد» و «صبر و ارتباط» همه نظام‌های اقتصادی اسلامی و غیراسلامی تحلیل می‌شوند؛ 3- به‌علت تفاوت‌های کیفی «امدادهای عام» و «امدادهای خاص»، ممکن است تحلیل‌های اقتصادی جهان‌شمول کمتر داشته باشیم (بومی‌شدن بیشتر تحلیل‌ها).

criticism and examination of the nature of religious science (case study: criticism of definitions of islamic economics)

the religious nature of economics, as an important science in the field of social sciences, is a major concern for muslims and their scholars. there is no doubt that jurisprudence, ethics, and the economic school have been accepted as religious sciences in seminary and university centers; but there are problems in accepting islamic economics. it seems that there is no accurate understanding of islamic economics that is based on correct religious and scientific foundations. incomplete understandings have caused the seminary and the university to distance themselves from each other and undermine the unity of these two effective organizations to solve that major concern. to achieve a precise definition of islamic economics, we first express and criticize the definitions of islamic economics researchers based on (objective, subject, and method) and then we arrive at a definition that has the following characteristics: 1- the subject, ultimate objective, and method of islamic economics are universal; 2- the universality of the method means that all islamic and non-islamic economic systems are analyzed with a qualitative and quantitative method based on the divine traditions of aid and patience and communication. 3- due to the qualitative differences in general and specific aid, we may have less universal economic analyses (more localization of analyses).