مولفه‌های امکان‌ساز جامعیت دین و تاثیر آن در علم دینی: مطالعه موردی اسلام

بحث از جامعیت دین و اثبات آن برای دینی خاص، یکی از مباحث بنیادین دین‌شناختی به‌شمار می‌رود که در حوزه‌های گوناگون مرتبط با دین، مانند استنباط احکام، طراحی نظام‌های فرهنگی، اجتماعی و سیاسیِ مبتنی بر دین و تولید علوم انسانی دینی، نقشی تعیین‌کننده دارد. اثبات جامعیت دین، پیش‌تر بر اثبات امکان جامعیت دین مبتنی است و این امکان به وجود ویژگی‌هایی در عرصه‌هایی مانند پدیدآور، محتوا و زبان دین وابسته است. این پژوهش با ارائه سازوکاری نو برای تحلیل جامعیت دین، با بهره گرفتن از روش عقلی و تحلیلی به بررسی این ویژگی‌ها در عرصه‌های نام‌برده پرداخته و با تطبیق ویژگی‌های نام‌برده بر دین اسلام، امکان جامعیت آن را نتیجه گرفته است. این نوع نگاه به جامعیت آثار و نتایجی در «علم دینی» به‌دنبال خواهد داشت که در بخش پایانی نوشتار به برخی از آنها اشاره شده است.

the enabling components of religious comprehensiveness and their impact on religious science: a case study of islam

the discussion of the comprehensiveness of religion, and its demonstration for a particular faith, is among the foundational issues in the study of religion. it plays a decisive role in various religion-related domains such as the derivation of legal rulings, the design of cultural, social, and political systems based on religion, and the development of religious human sciences. establishing the comprehensiveness of a religion is contingent upon first demonstrating its possibility, which in turn depends on the existence of certain characteristics in realms such as the origin, the content, and the language of religion. this study, by presenting a novel framework for analyzing the comprehensiveness of religion, employs rational and analytical methods to examine these characteristics in the aforementioned realms. by applying this framework to islam, the study concludes that the comprehensiveness of this religion is possible. this particular perspective on comprehensiveness will have implications and outcomes for religious science, some of which are pointed out in the final section of the paper.