مدل مفهومی «انسان اقتصادی متعارف»

در این مقاله تلاش شده است تا واقعیت «انسان اقتصادی متعارف» به‌عنوان «موضوع محوری» دانش اقتصاد معاصر در چهارچوب یک مدل مفهومی بر مبنای نسبت‌های چهارگانه سازندهٔ هویت و موجودیت انسانی (نسبت انسان با خدا، طبیعت، جامعه و خودش) توضیح داده می‌شود. در چهارچوب این مدل، انسان جدید غربی از قرن چهاردهم به بعد به‌تدریج به انسان اقتصادی تبدیل شده و بر همین اساس «انسان غربی یا همان انسان اقتصادی» به‌مثابه موضوع دانش اقتصاد هویت و موجودیت خویش را بر مبنای اومانیسم به‌عنوان مفهوم پایه، در چهارچوب دئیسم، طبیعت‌گرایی، فردگرایی و هدونیسم/یوتیلیتاریانیسم (لذت‌طلبی/مطلوبیت‌گرایی)، دقیقاً متناظر با چهار نسبت مذکور، آفریده است. به علاوه فروض بنیادین اقتصاد نئوکلاسیک در چهارچوب نظریه انتخاب عقلایی فرمول‌بندی شده است. رویکردهای رقیب اقتصاد متعارف و نیز اقتصاد اسلامی با ارائه دیدگاه متفاوت خود در همین چهارچوب قابل جایابی هستند.

the conceptual model of the conventional economic man

this paper aims to conceptualize the conventional notion of the economic man—the central subject of contemporary economics—within a model based on four fundamental relationships that shape human identity and existence: the individual's relationship with god, nature, society, and the self. according to this framework, the modern western human, from the 14th century onward, has gradually transformed into the economic man. accordingly, the western individual—i.e., the economic man—has constructed his identity and existence around humanism as a foundational concept, realized respectively through deism, naturalism, individualism, and hedonism/utilitarianism, each corresponding precisely to the four aforementioned relationships. furthermore, the core assumptions of neoclassical economics are formulated within the framework of rational choice theory. competing approaches to conventional economics, including islamic economics, can also be positioned within this conceptual model by offering alternative interpretations of these relationships.