کل‌گروی نصی در ساختار معرفت‌های دینی

«کل‌گروی معرفت‌شناختی» یکی از خوانش‌های «انسجام‌گروی در توجیه» است. انسجام‌گروی و کل‌گروی در فضای شکاکیت، نسبیت‌گرایی و ایدئالیسم متولد شده‌اند و به تصریح پدیدآورندگان آنها، مستلزم یا ملازم با همین امور نیز هستند. بااین‌وجود، یکی از محققان مسلمان و متعهد، با غفلت از مبانی و لوازم «کل‌گروی»، در ضمن چندین اثر ازجمله در دو مقالهٔ «شبکهٔ معرفت دینی» و «معماری علم دینی» به ترویج یکی از خوانش‌های آن در فضای معرفت‌ها و علوم دینی پرداخته و نام آن را «کل‌گروی نصی» گذاشته است.بر اساس «کل‌گروی نصی»، اعتبار همهٔ معرفت‌ها و علوم دینی، تابع و وابسته و معلَّق به تغییر و تحول‌های شبکه‌ای از دانش‌های بشری و دینی است که برخی از آنها غیریقینی‌اند. ازاین‌رو، «کل‌گروی نصی» منجر به انکار اعتبار و ارزشِ یقینی و مطلق و ثابتِ همهٔ معرفت‌ها و علوم دینی، و درنهایت، محال‌شمردن دسترسی بشر عادی به خود دین می‌گردد. روشن است که اگر هیچ معرفت دینیِ یقینی و مطلق و ثابتی وجود نداشته باشد، اصل موجودیت دین حق و الهی نیز یقینی نخواهد بود. بنابراین برای دفاع از حریم دین و اثبات اعتبار و حقانیت معارف و علوم دینی لازم است «کل‌گروی نصی» نقادی و ابطال شود. ازاین‌رو، نگارنده در این مقاله، با روش تحلیلی توصیفی، نظریهٔ «کل‌گروی نصی» را، با تکیه و تاکید بر آنچه در مقالهٔ «شبکهٔ معرفت دینی» مطرح شده، بررسی و بطلان آن را آشکار کرده است.

textual holism in the structure of religious knowledge

epistemic holism is one interpretation of coherentism in justification. both coherentism and holism emerged within the frameworks of skepticism, relativism, and idealism, and as acknowledged by their originators, they are inherently tied to such philosophical positions. nevertheless, a committed muslim scholar, overlooking the philosophical foundations and implications of holism, has promoted a particular version of it within the realm of religious knowledge and sciences. in works such as the network of religious knowledge and the architecture of religious science, he introduces this approach as textual holism.according to textual holism, the validity of all forms of religious knowledge and sciences is contingent upon, dependent on, and suspended by a shifting network of both human and religious knowledge some of which is uncertain. as a result, textual holism undermines the certainty, absoluteness, and stability of all religious knowledge and sciences, ultimately making access to the essence of religion by ordinary humans seem impossible. clearly, if no certain, absolute, and stable religious knowledge exists, the very existence of a true and divine religion cannot be established with certainty. therefore, in order to defend the integrity of religion and to affirm the validity and truth of religious knowledge, it is essential to critique and refute textual holism.this article adopts a descriptive-analytical method to examine and demonstrate the invalidity of the theory of textual holism, with particular focus on the arguments presented in the network of religious knowledge.